O latexo da carballeira completamente núa no medio do silencio da montaña. A carón do curso do arroio, do río do Tronco. Preto de aló, vixiados por enormes mastíns lentos e pachorrentos, rabaños de ovellas e cabras triscan na melena verde escura dos picoutos dos lombos sobre a aldea de Lidón, que mira para o nacemento da canle de Cubelo. Onde foron os humildes pastores do relato navideño? Sopra un vento frío do nordés. Trae consigo aromas brancos como da neve, das folerpas coas que sempre soñabamos e nunca caían. E veñen tamén refachos sonoros de cantos de coros de voces infantís. E mesmo chega un arrecendo da ausencia dos gardadores das greas de animais. Tremelican os lobos no monte Pindo. Aló, no cumio do chamado Olimpo Celta, onde a lenda sitúa á raíña Lupa celebrando a cea de Noiteboa cos seus súbditos carnotáns de cabezas loirocenteas, os ollos dos lobos, que espían na granítica ladeira onde se ergue impoñente o castelo lupario, reflicten a inocencia duns animais que case nunca percibimos os humanos demasiado temerosos. Esa descoñecida inocencia das bestas na que nós non cremos.
Cando eramos uns raparigos, o Nadal era para nós coma o regueiro que baixaba desde Novelle ata desembocar na area do Bodión. Formaba parte de nós. Como tamén o facían as persoas e demais seres que pertencían á nosa comunidade, inclusive os actos socias ou culturais, como as festas de Exipto ou as da Virxe do Carme, a patroa dos mariñeiros, ou tamén a matanza dos porcos, e a efeméride pagá do Entroido. Como é sabido, ao convivir con todos, xorde un intre no que case o deixamos de sentir. É dicir: como algo do arroio, que non é precisamente auga, nos habitaba, axiña pasamos nós a pertencerlle á corrente. E co Nadal ocorría algo semellante: ao respirar o seu espírito, que nos sobrevoaba, formaba parte de nós e nós pertenciámoslle. Mais co paso do tempo o acontecemento do nacemento de Xesús, que partiu a historia en dous, cristalizou nunha imaxe, nun obxecto, nunha mercadoría, en algo consumible, pero xa carente do hálito líquido ou sonoro orixinal, algo diso que aínda non perdeu o noso regueiro, que segue latexando aí fóra pero tamén dentro de nós.
Sabiamos desde pequenos que na Noiteboa despois das doce celebrábase a misa do galo. A esa hora, os mozos e homes maiores solteiros normalmente abandonaban a mesa familiar e marchaban para a igrexa de Abanqueiro para asistir á Sagrada Eucaristía, que hogano en moi poucos sitios se celebra. Co paso dos anos, descubrimos que o encontro era á vez unha estupenda escusa para que posteriormente o mocerío se xuntase nun alpendre ou nunha casa para continuar coa troula (beber, cantar, bailar e comer), pois naqueles tempos aínda non se abrían ao público locais para o ocio nocturno. Isto veu moito máis tarde.
Como non nos deixaban ir cos maiores á santa misa do galo, nós apurabamos os últimos minutos da noite, antes de que nos mandasen para a cama, dándolle dentadas a un cacho de turrón. Rescatamos neste intre a memoria daquel sabor a améndoas e mel. E un pouco despois iamos para durmir. Cando nos adentrabamos nun primeiro soño, un non sabe se o veu ou se o imaxinou, pero de súpeto atopabámonos diante do pesebre onde acababa de nacer o Neno Xesús e o territorio que o rodeaba era moi recoñecible: un mar en calma baixo un ceo coroado de estrelas, coma se fose na nosa aldea: un regueiro descendendo por entre humildes casas en busca da praia do Bodión, onde había luces acendidas en dúas casas que parecían as do señor Claudio e a de María a Martela, e os cans durmindo placidamente entre a palla das barrelas. Antes de caer nos brazos de Morfeo, observamos que a Virxe sorría e o Neno chiscaba os dous ollos. Cando pola mañá espertamos, repasamos as escenas e démonos conta de que non había neve, aínda que xa era inverno nos montes e vales do Barbanza. Como todos os anos, non caeron folerpas na nosa aldea por mor da presenza desa inmensa masa gris que é o noso mar, o mar dun país solitario, onde brilla a camelia branca que mesmo cantou García Lorca.