Comienza la excavación para hacer de San Tirso de Portocelo el segundo castro costero musealizado de A Mariña
XOVE
La segunda campaña arqueológica tiene como objetivo ampliar la información y que al menos una estructura del asentamiento castrexo quede visible para el visitante
17 sep 2025 . Actualizado a las 05:00 h.La segunda campaña arqueológica en San Tirso de Portocelo (Xove), después de la primera excavación realizada en el 2020, comenzó el pasado lunes. El Concello impulsa las catas, así como un proyecto de conservación asociado a este yacimiento. El equipo dirigido por David Abella trabajará durante un mes en la zona y divulgará los hallazgos y el conocimiento que ofrezca este lugar, considerado de larga ocupación histórica al acoger un castro costero, una iglesia y un monasterio altomedievales y el templo de la parroquia, que permaneció activo hasta el 1929.
El Concello recuerda que en la primera campaña «foron realizadas dúas sondaxes que pretendían demostrar a hipótese da longa ocupación humana a través dos séculos do conxunto cultural que representaban as ruínas da capela de San Tirso e o castro da punta Mechiluíde en Portocelo».
«Na primeira prospección atopáronse cinco tumbas altomedievais, e tamén restos máis antigos, que pertencerían ao poboado do castro: dúas fusaiolas, co cal se intuía certa fabricación téxtil, e unha conta de colar de pasta vitria oculada, de época prerromana e que podería proceder do comercio marítimo co Mediterráneo», ahonda el gobierno municipal, que financia los trabajos con apoyo de la Consellería de Cultura, Lingua e Xuventude.
En la segunda cata realizada, «apareceron nun estado de conservación excelente dúas vivendas do castro, ademais dun muíño de man e restos de cerámica dunha extraordinaria calidade», agrega el Concello.
La intención de esta nueva campaña es «completar e confirmar o descuberto no 2020, como a posible existencia dun comercio marítimo con pobos afastados, a fabricación propia de armas de ferro e de cerámica, as formas de alimentación, obtención e conservación dos alimentos, as formas de explotación dos recursos mariños ou a fabricación de tecidos». Hace cinco años, la campaña arqueológica generó una gran expectación, expone el ejecutivo local, «e tanto a veciñanza como visitantes chegaban cada día a ver os avances».
Por ello, apunta el gobierno xovense, «o arqueólogo director esperará cada día de traballo, na entrada da escavación, ás 11.00 horas, para acompañar na visita a todas as persoas que o desexen. O Concello organizará unha campaña de difusión do traballo arqueolóxico ao público a través de visitas concertadas e guiadas», concluye.
Según la memoria de licitación del contrato para la campaña arqueológica, se pretende «ampliar o xa escavado, recoller datos de antropoloxía forense para obter máis información do cemiterio e facer tarefas de conservación-restauración para a musealización in situ dos restos escavados». De este modo, se efectuarán cuatro sondeos de cuatro por cuatro metros cuadrados alrededor de la cuadrícula excavada en el 2020, «coa fin de sacar á luz polo menos unha das estruturas, e continuar a documentar os espazos interiores selados».
De forma secundaria y de disponer de tiempo suficiente, se plantea también ampliar uno de los sondeos, aprovechando metros sobrantes del área donde está el cierre perimetral, «coa meta de que especialistas antropólogos forenses poidan estraer mostras das tumbas para, dacordo cun protocolo establecido, coñecer algo máis sobre as persoas poboadoras do mosteiro».
Una vez concluya la excavación, concreta la memoria, se ahondará en un proyecto de conservación y musealización de los restos, protegiendo los vulnerables y recreando aquellos que no puedan quedar a la vista «a través de distintos áridos e pigmentos que poidan reproducir os distintos espazos para unha mellor comprensión do sitio arqueolóxico por parte do visitante».
Abella expone que en los días iniciales el equipo de excavación se esfuerza en llegar a los restos, retirando las capas superficiales. Por eso no hubo por ahora hallazgos, aunque se muestra confiado en que así sea, porque «este xacemento ten niveis arqueolóxicos de época galaicorromana preservados baixo un gran derrubamento pétreo. Iso é un luxo», resalta.
«A idea de partida é traballar por volta dos restos das estruturas posiblemente habitacionais vinculadas ao castro, descubrir polo menos unha, e xa por fin, non volver a tapar. Faremos un traballo de conservación e restauración desas estruturas e deixaremos unha área arqueolóxica aberta, por así dicilo. Aínda que se escavaron outros, será o segundo xacemento castrexo da provincia de Lugo que será visitable, como o é hoxe o de Fazouro, en Foz. San Tirso é moi visitado e deste xeito queremos permitir achegamentos libres, coa sinalización e a información axeitadas. Consideramos que pode ser un reclamo a sumar a todos os recursos culturais e paisaxísticos da zona», expone.
Consultado sobre si es compleja la musealización y qué cuidados requiere, apunta que «nestes casos protéxense as cabeceiras dos muros, cun tellado que evite que se filtre a auga. Os niveis arqueolóxicos delicados taparanse e simularase unha superficie, para que dalgún xeito se poidan ver. O mantemento non é inasumible, pero tense que facer de forma constante, controlando a vexetación e con limpezas periódicas, cada certos anos», concluye.