Manuel Lourenzo: «O teatro segue sendo o que me libera»

Yolanda García Ramos
yolanda garcía O VALADOURO / LA VOZ

A MARIÑA

Ana Garcia

«É un bo recordo para o solpor da vida», agradece o mariñán polo último galardón recibido, o Premio de Honor Fernando Rey na gala dos Mestre Mateo, en abril

09 may 2021 . Actualizado a las 05:00 h.

Pese a que a súa faciana nos é familiar pois foi Melgacho en Mareas vivas e Terito en Fariña, Manuel Lourenzo (Ferreira do Valadouro, 1943) bebeu primeiro das fontes do teatro antes de aventurarse na televisión e no cine, onde formou parte de películas como Urxa ou Entre bateas. De feito, está considerado o gran impulsor do movemento teatral galego, foi cofundador en 1978 da Escola Dramática Galega e, en calidade de autor, suma máis de 60 libros publicados, aparte de traducir ao galego obras de autores como Brecht, Chéjov, Eurípides, Goethe, Puschking ou Sófocles, segundo o repaso que a Wikipedia fai do mariñán. Galardoado co Premio Nacional de Literatura Dramática en 1997 por Veladas indecentes (obra á que sumaría outras como Electra, Nunca paraíso ou Romería ás Covas do Demo), foi Premio Nacional de Artes Escénicas para la Infancia y la Juventud, Premio Nacional da Cultura Galega e nomeado profesor honoris causa da Escuela Superior de Arte Dramático de Galicia. O último recoñecemento que agrega a tan prolífica carreira é o Premio de Honor Fernando Rey da última gala dos Mestre Mateo, celebrada presencialmente o pasado 10 de abril. Conversamos na véspera da vacina do covid cun home «activo, facendo traballos de escrita». «Eu non deixo o teatro, deixarame el a min», confesa, apuntando ao seu afán presente por «xuntar a miña obra teatral en varios libros. É un traballo bastante forte, axudado pola miña filla Cilla, investigando na propia obra que fixen, corrixindo e rectificando».

-Que lle pareceu ser merecedor do Premio de Honor Fernando Rey nos Mestre Mateo e nun ano tan difícil para o sector cultural?

-O premio paréceme moi ben. Estou moi agradecido! Primeiro... con quen non ten que ver o Mestre Mateo? E logo, o nome de Fernando Rey, que é importante para min porque o fun coñecendo dende as súas primeiras películas que vin na miña aldea, coas que lle fun collendo cariño e, despois, foiseme facendo máis interesante coas que fixo na súa idade máis adulta, xa máis íntegras e importantes. É un orgullo levar o seu nome na estatuíña do Mestre Mateo. Ademáis, todo o que veña dunha organización formada por persoas do cine e do teatro é unha honra para min, que os compañeiros cos que traballei sexan os que me premian e aplauden. Case xa non recordaba eses aplausos... Cando subín ao escenario do Teatro Colón e me recibe Luísa Merelas, que foi alumna miña na Academia Atlas e se formou comigo dende os 13 anos, foi unha impresión tan grande ver que se pon o teatro en pé e aplaude... É algo que nese momento case non entendes e pasa... Pero é un bo recordo. Non vou dicir dos últimos días da vida, pero é un bo recordo para o atardecer, o solpor da vida.

-Aínda que tocou cine e televisión, o teatro é o que lle dá vida.

-Aínda con dificultades físicas, o teatro segue sendo o que me libera. Cando fago teatro, non estou enfermo. Resume moitas artes escénicas, é unha totalidade. É a creación do espazo e do tempo, abres os ollos e estás nun escenario que creas ti. Tén todos os elementos importantes para que esteas esperto e transmitas aos demais o que queres transmitir.

-De neno xogaba ao teatro na casa? Fixera xa algunha función?

-A miña ‘primeira’ función foi na casa, coas irmás e cos primos, facendo teatro nun cuarto que tiña portas de cristal que abriamos bilateralmente... E así era o comezo da función: dunha parte os actores e doutra os rapaces que levabamos por alí. Tamén lembro o que foi o Cine Ventura e unha actuación, El rey que rabió, ensaiando bastantes días ao piano cunha señora marabillosa e ese coro no que me tocou cantar... Seino de memoria, letra a letra, verso a verso. Nese tempo actuei noutra obra de teatro no colexio de monxas, pero non me sentía moi seguro. Máis as aventuras polo campo e polo monte, construír campamentos, unha especie de chozas, facer albergues nas árbores...

«Aínda hai xente que me chama Melgacho por ‘Mareas vivas’. Xa choveu...»

-Como lembra a «Melgacho»?

-Aínda hai xente que me chama así, incluso cando me presentan. Xa choveu... Pero quedou a personaxe. Igual que outra da serie na que traballei hai dous anos, Fariña, Terito un contrabandista.

-Como ve a repercursión do covid en todo, sobre todo na cultura?

-Como vexo o do covid? Dáme sorpresa e vergoña ver que se resolve todo ao revés, penso que está moi mal xestionado e é unha especie de totum revolutum, todo negocio por aquí e por alí... A nivel cultural, houbo que parar de traballar. Eu ao día seguinte [do decreto do estado de alarma] tiña precisamente unha estrea no Valadouro, feita por encargo. Agora estamos desunidos porque cada un está con outros traballos, porque hai que vivir; é un espectáculo que xa non se vai poder facer. Isto [o covid] tivo unhas consecuencias... Xa o teatro tivo mala sorte sempre, pero agora os teñen collidos por sitios que todos sabemos e non citamos por ser educados. É tremendo, que un pouco de forza que colles se perde aos poucos días porque aparece algo así. Nos anos 60 parecía encarrilado o teatro; penso que non se conseguiu a fortaleza que ten calquera país civilizado. Pero hai que seguir loitando...

-Segue sen ter nin móbil nin usar o ordenador?

-Non uso móbil porque son bastante nervioso e se andivese con esas cousas volveríame tolo. Polas mañás vou a un bar de A Coruña onde me coñecen, quérenme e teño o silencio necesario para escribir. Na casa hai ordenador e teño a miña muller e a miña filla que axudan, pero eu escribo a man. As miñas máquinas de escribir (Olivetti, Underwood...) están estropeadas pois encontrar cintas agora é dificilísimo.