«A cestería é a imaxe do que somos»

Creou coas súas mans o paraíso no que vive no Val (Lobeira). Rematou sendo cesteiro, coma seu pai, e ten unha colección de museo que agarda ver exposta algún día nunha institución ou espazo público


Ourense

Estaba de ser. Toño González ía rematar sendo cesteiro, coma seu pai, mais nunca tivo certeza de tal cousa. Na casa de Medeiros (Monterrei) quedaron as ferramentas e unha morea de cestos sen acabar. O pai finou cando el tiña 7 anos, e o oficio non era máis que ese recordo deitado no fondo da memoria.

O rapaz da chaira dominada pola fortaleza do outeiro que preside as terras da raia pola zona de Verín era de auga. E alá se foi á Coruña a estudar Náutica. Mais tampouco era o que o chamaba, e rematou xa pasados os vinte anos volvendo á natureza e á vida no rural. Foi «labrego e cabreiro» e participou en varios proxectos alternativos por diferentes espazos da provincia. En Lobeira atopou o seu mundo -van alá 35 anos- e sen reparar niso, como algo natural e para dar resposta ás necesidades do día a día, foise interesando pola cestería e pola herdanza familiar. E niso segue. «Busquei -e sigo facéndoo- na procura de referencias tradicionais. Empecei a coñecer o oficio cun artesán de Laza, e logo cun cesteiro portugués que vivía en Grou (Lobios) xa fun aprendendo a fender e tratar a madeira». E por aí seguiu camiñando: acababa o século cando comezou a ir de feiras, e no curso 1999-2000 deu clases nunha escola en Vigo. «Daquela foi cando empecei a cestear tamén o vimbio e o colmo. Aínda que do que máis gusto, e no que son especialista, é da madeira fendida e a cestería de costelas. O vimbio ou o colmo non requiren unha habilidade especial ou un traballo singular, como si esixe a madeira fendida».

Toño González non é un cesteiro corrente. Non traballou para comercializar ou vender nas feiras, o seu foi sempre a demostración e a formación: exerceu como mestre dando cursos e participou en moreas de feiras traballando en vivo para espallar o oficio e a cestería tradicional. «O meu é o estudo e a transmisión deste oficio cultural. Estiven durante anos en Allariz e Vigo impartindo cursos e mesmo sigo transmitindo o oficio. A cestería é a imaxe e o resumo do que fomos e do que somos, e así foron desaparecendo moitos dos cestos porque na sociedade actual xa non teñen uso. E, ao mesmo tempo, é divertida e emprégase en terapia ocupacional e rehabilitadora».

Unha das súas teimas é a de recuperar a cestería tradicional. «De Aveiro e Porto a Asturias, pasando por toda Galicia, teño feito as pezas de case toda a cestería. Recuperei ferramentas, gravei a cesteiros vellos e elaborei cestos. Dos culeiros do Ribeiro ás patelas de Vigo ou aos cestos tradicionais de Melide, A Limia, Os Ancares, Viveiro, o Couto Mixto... Temos a maior riqueza en cestería de Europa, e non lle prestamos atención. Mesmo os cabaceiros dos pobres, como o que teño eu aquí no Val, nesta serra de Lobeira». Aínda que segue cesteando, Toño González está xubilado. Cando anda por aí de gaiteiro, a un e outro lado da raia, o pasado vaille ao encontro: «Ás veces achégase algunha moza ou algún mozo, altos e xa feitos e dereitos, e dinme: “Vostede non se lembra de min, pero eu fixen un lapiseiro con vostede en tal feira”. A de milleiros deles que fixemos!».

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
2 votos
Comentarios

«A cestería é a imaxe do que somos»