Hai 250 anos, en 1776, Adam Smith publica Investigación da natureza e causas da riqueza das nacións. Un libro revolucionario. Unha obra mestra non tanto pola súa orixinalidade como pola xenial, coherente e sistemática integración nun único texto dos anacos de realidade que outros, de Mandeville a Locke, de Quesnay a Cantillon, revelaran illada e parcialmente. Segundo contan os seus biógrafos, inicia a súa preparación xa en 1766, cando é contratado como preceptor do seu fillo por Charles Townshend, daquelas Chanceller de Facenda do Reino Unido, fascinado tras ler o seu outro libro, A teoría dos sentimentos morais (1759). O mestre e o duque mozo botan dous anos por Europa, coñecendo, entre outros, a Voltaire e Quesnay. A cambio, Townshend págalle unha pensión vitalicia equivalente ao dobre do que Smith cobraba como catedrático na Universidade de Glasgow.
Coa vida resolta, nos seguintes dez anos prepara A riqueza das nacións. Unha explicación do funcionamento dos mercados de competencia, das harmonías económicas e da riqueza que xeran. Tamén é unha alegación contra «a rapacidade ruín, o espírito monopolista dos mercaderes e os fabricantes» e as prerrogativas dos gremios, e contra as restricións ao libre comercio internacional e os aranceis, incluídos os que os británicos impoñían ás súas colonias. Das americanas Smith predixo que como «nación» chegarían «a ser unha das maiores e máis formidables que coñeza o mundo». Estaba ben informado delas por Benjamin Franklin, quen pediu velo nunha viaxe a Londres pouco antes de publicarse A riqueza.
Hai 250 anos, en 1776, as 13 colonias británicas declararon a súa independencia en Filadelfia. Un dos cinco redactores era Benjamin Franklin. Na Declaración instauradora dos Estados Unidos de Norteamérica afírmase (en liña coa Declaración de Dereitos de Virxinia, tamén de 1776, primeiro texto que recoñece os dereitos humanos) que «os homes son creados iguais; dotados polo seu creador de certos dereitos inalienables, como a vida, a liberdade e a procura da felicidade». A independencia das colonias xustifícase, entre outros argumentos e tras solicitarlle sen éxito a súa intercesión ao rei Xurxo III, por disolver as asembleas das colonias e abolir a súa lexislación, por manter exércitos permanentes nas colonias, por limitar o seu comercio con outros países e por impoñerlles impostos sen o seu consentimento. As restricións ao comercio e os impostos ás colonias foran aprobados nas chamadas leis Townshend, coas que o benefactor de Smith é lembrado como un dos principais causantes do movemento revolucionario norteamericano.
Hai 250 anos, no Libro V da Riqueza, Smith enumera cales deben ser os «gastos do Soberano». Entre eles figura financiar «establecementos para a educación da xuventude», pero o primeiro e principal é a defensa do seu pobo coa creación dunha milicia. Hai 250 anos, nas Declaracións de Dereitos de Virxinia e na de Independencia, os americanos estableceron como principio básico dunha democracia que a soberanía reside no pobo, e que se exerce a través de representantes libremente elixidos, e que só eles poden decidir sobre a paz e a guerra. Democracia, dereitos, defensa da nación como principal obriga do goberno… temas vellos, pero actuais. En Irán, os Estados Unidos ou España. Desde hai, polo menos, 250 anos.