O meu amigo e colega Lalo Fernández Mayo, con quen compartín décadas de traballo na redacción deste xornal, prepara a edición dun libro orixinal e de grande interese histórico e artístico: unha colección de gravados de debuxantes ingleses da época sobre a guerra da Independencia española. Son caricaturas políticas feroces que ridiculizan a Napoleón, os seus xenerais, o seu Exército e o seu irmán, o rei Xosé, que o pobo nunca quixo. Lalo honroume pedíndome o prólogo, e estou gozando coa análise de cada estampa, de caricaturista a caricaturista, á altura do panel.
En varios gravados aparece a familia real española, a nosa Familia Monster —Carlos IV, María Luísa de Parma e o futuro Fernando VII—, e, véndoa, recordei algunhas anécdotas que coido axeitadas para estes artigos de verán. A primeira, a dos problemas dentais da raíña, como consecuencia dos 24 embarazos que tivo. Perdeu as máis das pezas, e as poucas que conservou quedáronlle renegridas, quizais porque despois de cada comida botaba ás enxivas unha tintura de opio e láudano para amainar a dor. Enténdese que falase cos beizos apertados e que non compartise mesa co rei, nin tampouco cama. Con Godoy si compartía cama, pero xa se sabe que a primeira calidade dun favorito é «ter bo dente», e Godoy tíñao.
E, un día, a raíña apareceu lucindo un sorriso amplo e una dentadura branquísima. Napoleón comentou que semellaba porcelana de Sèvres. Era porcelana, si, pero non de Sèvres, que a fixera un español de Medina de Rioseco. Despois, nunha cea celebrada no castelo de Marrac, en Baiona, na primavera de 1808, foi a emperatriz Xosefina quen pasmou ante aquela dentadura perfecta. Porén, á raíña pasáballe o que ao meu amigo López de Alba, tamén xornalista de La Voz e compañeiro en Corre Carmela que chove, cando puxo unha preciosa que non lle valía para comer. Entrei na redacción, vino sen dentes e pregunteille pola dentadura. Respondeume: «Téñoa no caixón cun bocata, para que se vaia afacendo». Aquela noite, a raíña María Luísa non a gardou nun caixón: quitouna, chantouna enriba da mesa, e a Xosefina case lle deu un patatús, que soa a francés, pero é idioma maia.
O texto máis humorístico que coñezo sobre bocas desdentadas é o diálogo de don Quixote e Sancho despois de que os cabreiros escorrentasen o cabaleiro a croiazos. Don Quixote pide ao escudeiro que lle palpe as enxivas co dedo para ver cantas moas lle deixaron, e, ante o desolador informe do escudeiro, declara:
—¡Sin ventura yo, que más quisiera que me hubieran derribado un brazo como no fuera el de la espada! Porque te hago saber, Sancho, que la boca sin muelas es como molino sin piedra y en mucho más se ha de estimar un diente que un diamante.
Ao prezo que van os implantes, si.