O don da escoita

Cristina Sánchez-Andrade
Cristina Sánchez-Andrade PREMIO DE PERIODISMO JULIO CAMBA

OPINIÓN

María Pedreda

08 sep 2021 . Actualizado a las 05:00 h.

Calar as voces que habitan no noso interior. Eliminar as présas, a vontade de vomitar o propio, o que precisamos expulsar sexa como for. Escoitar significa esquecerse dun mesmo e entregarse ao outro, a aquel que decidiu abrirnos o seu corazón. Ás veces custa ferro e fariña e demanda tempo, un acougo que xa non temos, un don. Non é tarefa doada e, por iso -e porque hoxe todo é celeridade por facer, por chegar a un obxectivo- hai cada vez menos xente disposta a escoitar. «Falar é unha necesidade -dicía Goethe-, escoitar, unha arte».

Oio o noticiario e todo é banal, voces que se superpoñen ou conversas interrompidas que non chegan a ningures, unha barulleira que atorde. Nun lugar como Galicia, que afunde as súas raíces na tradición oral, é especialmente importante preservar a capacidade de escoita. Ao amor da lareira cuxo lume se alimentaba con toxo, as palmas enfrontadas á chama, en que lar non faiscaban as novas, os boatos ou os sucedidos? En canto se esfollaba o millo, se asaban as castañas ou se calcetaban os peúgos, alí estaban sempre esas historias insólitas: unha loba que enfiaba nas aldeas para se levar os recén nacidos, unha cobra que mamaba dos tetos dunha vaca ou contos de burras cargadas con alforxas cheas de moedas de ouro.

Con esta cultura popular, alicerzada sobre un ensino centenario de «púlpitos e lareiras», como diría Vicente Risco, nin sequera era preciso reunirse dentro das casas. A escoita practicábase nos lavadoiros, no adro das igrexas, nas corredoiras, nas feiras. Sempre me encantaron os paisanos dos debuxos de Castelao en actitude de escoita: vellos con vellas, nenos con nenas, mulleres cos seus homes, pais e nais con fillos, animais (gatos, cabras, cans). Ese neno pobre, cheo de remendos, que escoita atento o que lle di a nena rica, rodeada de xoguetes: «A ti non che trouxeron nada os Reis, porque o teu pai é republicano, sabes?» A miúdo, as conversas comezan con «E logo?» Ese «logo» intraducíbel ao castelán, que é a antesala do silencio e abraio necesarios para comezar a escoitar.