Un país (sen) palabras


Pídolle prestado o título desta marea a Carlos Casares, que en 1998 publicou un fermoso libro de ensaios, se cadra tamén memorias, titulado Un país de palabras. Trátase dun préstamo parcial, como se pode ver, no que manipulamos a preposición. Casares recrea experiencias con escritores e afírmase na significación da literatura como descuberta, espello do que soñamos ou vivimos: palabras para dialogar coa realidade e para, desa maneira, construíla, compartíndoa con outros discursos (outras palabras).

A miña proposta de modificación do titulo, Un país (sen) palabras, ten que ver co tempo que estamos a vivir. Nas portas dunha nova consulta electoral, que pola súa dimensión local (a Comunidade Autónoma de Madrid) debería estar limitada ou polo menos centrada nos problemas específicos desa comunidade, o balbordo da política, convertida en espectáculo dos medios, álzase coma un tsunami que quixera arrasalo todo, sen que a cidadanía acabe de entender as propostas que se lle fan, os argumentos que cada parte propón, apelación instintiva ás emocións, ás veces ben primarias, e ás descualificacións de parte. A reflexión da intelixencia que predicaban os clásicos (o logos) deixa paso á confrontación das bancadas, coma hooligans nun campo de fútbol.

Reproduzo unha cita do libro de Casares: «Cando a palabra perde contacto co referente da vida non é máis que retórica. Quizais sexa ese o perigo que nos ameaza: contar non o que sucede, senón o que lles ocorre a uns seres monstruosos de papel, negros morcegos repugnantes que ameazan con poboar eles sós o aire puro dos nosos soños» (páx. 175).

Os seres monstruosos están nos papeis, na televisión, no batifondo das redes sociais… Pero tamén dentro de nós, nos discursos parlamentarios, nas intervencións públicas daqueles que deberían ser referencia do modelo a defender (e transmitir ás novas xeracións). Non se trata de caer na inxenuidade dos anxos. Trátase de entender que as palabras teñen significado, non son inocuas. Dende as palabras, e con palabras, construímos a realidade social: no parlamento, nos xornais, na vida profesional e doméstica, nas grandes distancias e nas distancias curtas, que ás veces son as máis importantes. Palabras necesarias para fortalecer a racionalidade, non para entobarnos nas trincheiras. Palabras que deiten luz, que axuden a iluminar o que sucede, con referencias sobre o acontecer de cada día, alén da casca barata da retórica. Preséntannos a política coma unha relixión, cada quen coa súa pequena ou mediana igrexa á que debemos fidelidade cega, para non ser excomungados. Outros enténdena coma quen leva a camiseta dun equipo de fútbol, a pelexar nas bancadas contra os outros seareiros. E a política é outra cousa. Para empezar, un estado laico no que debe mandar a intelixencia e a razón, que se manifesta a través das palabras.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
9 votos
Comentarios

Un país (sen) palabras