A crise do mundo de 1945


Con esta crise remata o mundo nacido en 1945. Teñámolo en conta antes de empezar a pensar en saídas. A primeira en dicilo foi Angela Merkel: «A peor situación dende 1945», foron as súas palabras. Repetírono outros. De crises contemporáneas os alemáns saben moito. Fagámoslles un pouco de caso neste país sen historia recente e cuxa memoria transita, entre ficción e propaganda maniquea, de 1977 ao 1936. Antes de desescalar, aproveitemos o tempo -témolo- para pensar a que tipo de crise nos enfrontaremos. Se queremos pensar nas súas dimensións históricas teremos que observala dende a historia, que non é o pasado nin o que pasou, senón coñecemento do pasado dende as nosas lóxicas, intereses e preguntas.

As crises son o momento preferido dos historiadores para entender a historia. Catalizan o tránsito entre dous tempos, fan agromar as contradicións e malformacións do tempo previo e definen o seguinte. Estudamos estes tempos dende o presente, cando, por moi lonxe que queden, inflúen no noso presente. Os acontecementos e as causalidades históricas cobran visibilidade nas crises do pasado. Grupos sociais, estruturas políticas e formas económicas chocan nas crises, e nas súas secuelas vemos as novidades, ás veces a moi longo prazo, diferentes segundo os territorios. Na fin do Imperio romano de occidente vemos á Igrexa católica ocupar o lugar do Imperio durante outros mil anos sen moverse de Roma. Na grande crise da Baixa Idade Media vemos aos labregos e pequenos fidalgos desprazar aos grandes nobres malfeitores, no primeiro conflito para seren donos de seu cincocentos anos máis tarde.

Mentres se viven as crises é difícil entendelas, e moito máis aínda imaxinar o futuro, pero o coñecemento histórico dos últimos cen anos foinos adestrando para iso, para intentar entendela e coñecer a fondura histórica da crise. Temos un compás no coñecemento do pasado.

Nesta crise estase pechando o mundo construído despois de 1945. O mundo que saíu da Segunda Guerra Mundial esforzouse moito en ser estable e permanecer. Para logralo, construíu institucións económicas e modelos tecnolóxicos, e tamén ciencias sociais que todo o miden para apreciar calquera desviación. Saían do horror do xenocidio e da bomba atómica e construíron potentes instrumentos de goberno mundial e supranacional en todos os continentes, dos que a Unión Europea foi a mellor creación.

A crise actual acumula todas as crises non declaradas, non asumidas ou mal solucionadas dende a crise da enerxía de 1973 -mal chamada crise do petróleo-. Daquela constatouse a fin daquel modelo enerxético e tecnolóxico nacido coa industrialización. O concepto de sostibilidade foi a resposta, pero axiña a converteron en adxectivo de crecemento. A crise xeoestratéxica de 1989, coa fin da guerra, precedida polo accidente de Chernóbil, foi tan liberadora que minimizou a ameaza ambiental que os expertos vían medrar. Co 11S, no 2001, comezou a escala mundial unha guerra nunca declarada. Todo seguiu igual mesmo despois da crise do 2008, interpretada como financeira. Alguén falou daquela de refundar o capitalismo, pero esqueceuse axiña. E a China? Que pinta o xigante que non parou de medrar dende Tiananmen? A inercia puido máis, a da globalización e a do modelo de crecemento depredador da natureza. Agora, de saída, teremos que afrontar a necesaria transición ambiental para un tempo con futuro.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
12 votos
Comentarios

A crise do mundo de 1945