En poucas semanas empezaron a chover premios. Pilar Pallarés (Culleredo, 1957) vén de recibir o Nacional de Poesía que concede anualmente o Ministerio de Cultura, en competencia coas literaturas e as linguas todas do Estado. «Está moi ben que saiban fóra de aquí, e ás veces tamén aquí, da existencia dunha poesía galega en xeral moi potente» declaraba hai uns días a poeta. Na miña opinión, para o que máis serven os premios é para romper o silencio, o muro terrible do silencio. Neste caso, como ben salienta a autora, para petar fóra de nós. Ás veces tamén dentro da casa.
Boten contas. Poucos días antes soubemos do premio similar, na modalidade de ensaio, que lle concederon a Xosé Manuel Núñez Seixas (Ourense, 1966), un dos nosos especialistas en movementos migratorios e no estudo da construción política e social dos nacionalismos (en Europa, en España, en Galicia). No mesmo certame, ao que non se presentan os candidatos, senón que son elixidos polos membros dos xurados ou presentados por institucións fóra dos mesmos, Anxo Quintela (Vigo, 1960) foi distinguido co Premio de Xornalismo Cultural, que na edición anterior, por certo, recibira Ana Romaní (Noia, 1962). Tanto unha coma outro, producindo e comunicado en galego. E agora a última (que aínda pode ser penúltima): a editorial Kalandraka, exemplo de ambición e oficio, acaba de ser recoñecida co primeiro premio na categoría de libros ben editados para o público infantil e co terceiro premio, tamén competindo con todas as editoras do Estado, en categoría xuvenil. Da man de Manuela Rodríguez e Xosé Ballesteros hai tempo que esta editora leva polo mundo adiante unha intelixente estratexia de proxección exterior dos nosos creadores. Cun valor engadido: os libros están producidos en Galicia, «cando oito de cada dez álbums ilustrados nas librerías veñen impresos de China», segundo advirten os propios editores.
Nas salas de exhibición cinematográfica, os espectadores poden admirar estes días á obra de Oliver Laxe (París, 1982), «O que arde», premio no Festival de Cannes, a quen xa dediquei unha destas mareas (23/06/19). Fillo de emigrantes, leal á lingua e á memoria dos seus, Laxe proponnos no seu filme unha viaxe cara ás raíces, cara á propia identidade e, en certa maneira, cara o sentido e as razóns da vida (e da natureza, como parte fundamental da vida). «As pegadas da memoria», escribín eu daquela, salientando ademais os creadores e creadoras que polo mundo adiante levan noticia de nós. O país está vivo. Moito máis vivo do que ás veces pensamos. Aínda que o pasado venres, nos debates da televisión, ninguén falase de nós, agás o condutor do programa, Xavier Fortes, que se despediu cun «boa noites», e o representante do PNV, que moi de pasada algo dixo de que a nación dos galegos tamén existe. Este muro de silencio aínda non o rompemos.