Foi unha cea histórica. Este ano a gripe rouboume o entroido e botaba de menos á cuadrilla. Por iso convocamos urxentemente un ágape minúsculo para saciar a melancolía. Foi o primeiro entroido sen eles e unha especie de doenza mental, tristísima, agarrábame sen soltarme. Eles entenderon que os precisaba e acudiron felices ao evento. Esta vez sen música nin cancións: reinaba a palabra como reinou o Julito no ciclismo galego. Foi campión. E aínda conserva aquela camiseta (maillot, di el) que o levou ao triunfo. Vese con forza para intentar unha proeza, aínda que os corenta e tres anos empezan a pesar máis que os días de sol. Sobre o sol outorgounos unha lección maxistral que tardarei en esquecer. Falounos dos graos do abrente e do solpor e da súa influencia sobre as colleitas de pistachos ou de azafrán. Ninguén sospeitaba que o Mariló dominaba o cultivo de ambos os produtos e que na súa horta tiñan presenza. O Juan Ramón, cando o deixaban falar, preguntaba e preguntaba. O Mariló tiña resposta para todo. Un delirio. Tanto que Valentín, o profesor zamorano, afirmaba: «Esto degenera». Certo. Comprendín a verdade das súas impresións cando o Julito comentou dun papagaio do asilo de Chaves que fala o portugués mellor ca moitos portugueses: «Hai que secuestralo e traelo para Verín», insistiu. Pero o Mariló seguía confundido no seu mundo, desconectado do papagaio, da dexeneración da cuadrilla, dos graos do sol. Dixo: «Non hai nada mellor para a cociña que ir á horta e coller uns pistachos de azafrán». Mirámolo abraiados. Ninguén entendía nada. Ata que dende o outro lado da mesa o Agustín, o único sensato a aquela hora, gritou: «Pistilos, Mariló, pistilos!!!». Foi unha cea histórica.