A educación, tarefa da tribo

María Rosa Álvarez Prada FIRMA INVITADA

OPINIÓN

E. Forján

12 feb 2019 . Actualizado a las 10:26 h.

Cando nace un neno ou unha nena comeza a súa socialización. A primeira, a da súa contorna máis inmediata, a súa familia. Despois, coa escola e as amizades, vanse ampliando os marcos nos que se desenvolve. Pero existe ademais outro elemento socializador clave, que é a comunidade: dela aprende, participa e experimenta.

Resulta significativo comprobar como se está apartando aos nenos e ás nenas do espazo público. É a renuncia da sociedade a unha responsabilidade que lle é propia: a de educar desde a participación na comunidade. Como se pode pretender que as familias poidan educar, se limitamos as súas posibilidades de participación, se lles restrinximos os espazos para que os nenos e as nenas convivan co resto das persoas.

Existen culturas que promoven a integración da infancia nas distintas esferas da vida porque aprecian o importante que resulta a aprendizaxe transmitida de xeración en xeración. Esa era a cultura da que nós provimos e que nos últimos tempos dá sinais de que está a mudar, na que os máis cativos, ao igual que as persoas maiores, ven como se limitan as súas posibilidades de participación por entenderse «molestas».

Demandamos mozos e mozas con valores, pero debemos proporcionarlles contextos nos que doten de sentido tales principios. Desde logo, limitando unicamente o labor de socialización á familia e ao ensino, como reflexo dunha sociedade cada vez máis individualista e menos integradora, non é o modo de facelo.

A crianza é tamén tarefa da comunidade. Un cativo ou unha cativa aprenderá a ter límites se lle proporcionamos experiencias de participación, de convivencia. A construción das xeracións máis novas, dos seus principios e valores, e do que estas persoas transmitirán ás súas próximas xeracións, depende do modelo que nós proxectemos. Non é desexable unha sociedade fragmentada en «guetos», onde se invisibilice todo aquilo que poida considerarse un estorbo.

Lembro un compañeiro psicólogo que dicía que antes os nenos e as nenas eramos fillos de todo o barrio. Hoxe, que a infancia constitúe un ben escaso e que a natalidade é un dos problemas graves que afronta Galicia, quero pensar que ese rexeitamento a compartir espazos con nenos e nenas se debe máis a unha estratexia de mercado que a un cambio no modelo social. Porque precisamos da tribo enteira para educar, como di o famoso proverbio africano.