Antídotos básicos


Segundo a axencia Reuters arredor do 40 % da poboación occidental declara estar informada exclusivamente a través das redes sociais, principalmente WhatsApp (!). Falo das sociedades occidentais desenvolvidas, que é onde mandan as novas tecnoloxías da comunicación (Internet) e onde están os grandes centros de decisión que condicionan o mundo. Neste contexto actívase o universo do que falabamos na marea da semana pasada, o universo dos tóxicos sociais, as falsas noticias, verdades a medias, manipulacion informativa que impunemente vai tecendo opinións, valores, condutas (publicas e privadas) e mesmo estados de ánimo, cuestión bastante máis seria do que parece á hora de configurar a realidade. Existe unha poderosísima industria da manipulación mediática que opera en todo o mundo: na política, na publicidade, na economía, na cultura, nos hábitos de consumo…

O que non vén nos papeis ou non sae na televisión non existe, dicían os vellos. Hoxe sabemos que o que non anda nas redes sociais non conta. A gran máquina da comunicación global constrúe decote a nosa axenda e pinta a realidade que supoñemos obxectiva. Mais quen garanta a veracidade desa realidade? Nunca houbo tanta información e nunca tan pouco informados estivemos, nunca fomos tan fráxiles, tan vulnerables. Na marea da pasada semana falaba de tóxicos sociais, cancro que nos ocupa e que, se non o remediamos, mesmo pode aniquilar o sistema tal como hoxe o coñecemos. E falabamos daquela da necesidade de deseñar antídotos.

O primeiro antídoto é a información e a transparencia. Información porque é a base do coñecemento. Transparencia para que as audiencias teñan acceso libre a fontes limpas. Sen datos contrastados e fiables (principio de credibilidade) non hai discurso democrático posible. O gran inimigo da transparencia é o ruído. Os medios de comunicación (e os xornalistas) temos unha responsabilidade obxectiva neste punto. As mais das veces, na procura desesperada das audiencias (e do negocio), convertimos a información en espectáculo, a cultura en produto de consumo, a sociedade nunha cuestión de mercado. O debate das ideas acaba transformándose no mellor dos casos nun circo de ocorrencias, cando non de premeditadas falsidades. E as moscas acuden a moreas.

O segundo antídoto é a educación e o espírito crítico, que están moi relacionados co anterior e que non se constrúen da noite para a mañá. Todo o sistema está comprometido. Como pensar na educación sen unha información veraz, transparente, contrastable? Como imaxinar unha sociedade democrática sen capacidade de análise, sen opinións fundamentadas para tomar postura e participar no discurso colectivo. Saíume teórica de máis esta marea, ben o sei. O lector disimulará a impertinencia. Poida que neste punto os tempos non sexan os mellores, pero son os nosos tempos.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
18 votos
Comentarios

Antídotos básicos