Cando os feitos falan, as linguas calan


Galicia é a comunidade europea con maior arraigo dunha lingua minorizada. Máis do 95 % dos galegos declaran entender o idioma do país e arredor do 90 % afirman saber falalo. Catro de cada dez téñeno como lingua inicial, por tres de cada dez que teñen o castelán e un de cada catro que aprenderon a falar nos dous idiomas. De cada dez galegos, catro alternan o uso das dúas linguas no día a día, tres falan só en galego e dous só en castelán. Claro está que por debaixo desas cifras agóchanse fondos desequilibrios, pois a distribución do uso das dúas linguas é moi desigual segundo a clase social e o lugar de residencia. Tamén é verdade que corenta anos de autonomía e trinta e cinco de Lei de Normalización Lingüística non conseguiron reverter a perda na transmisión interxeracional do idioma, e hoxe a xente nova, en teoría, sabe máis e mellor galego ca nunca, pero na práctica fálao menos e peor cá xente maior. Nin a Xunta nin o conxunto da sociedade atoparon aínda a maneira eficaz de asegurar o futuro do noso idioma, pero, á hora de facer balance, primeiro temos que lembrar cal era a situación de partida e despois imaxinar como estaría hoxe a lingua se non houbese autonomía.

Os datos sobre a evolución do galego no século XX poñen de vulto o impacto demoledor da ditadura franquista. As persoas que a recordan saben ben cal foi o resultado inmediato dunha política sistemática de desprezo do galego e exaltación histérica do castelán, de imposición brutal deste e exclusión total daquel. Máis aínda, as dinámicas socioeconómicas apuxaban o galego cara ao precipicio: ruína do campo e emigración en masa da poboación galegofalante, extensión da educación obrigatoria, difusión da televisión, crecemento das cidades. O galego malvivía baixo o estigma do atraso.

O maltrato ao idioma polo franquismo é unha verdade irrefutable. O que non é tan evidente é o seu efecto no medio prazo. Moitos galegofalantes que se criaron no clima asfixiante daquel réxime deixaron de transmitir o idioma aos seus descendentes. Bastantes destes xa non o aprenderon na casa, e non llelo falaron aos fillos. O proceso de desgaleguización das últimas décadas é unha deriva da ditadura, por moito que se silencie nos tramposos discursos sobre a «liberdade de lingua». Sen autogoberno, expulsado das escolas, acalado nos medios, que sería do noso idioma hoxe? Un enfermo agonizante, non o idioma vivo, digno e con ansia de porvir que é. Recordar doe, esquecer manca. Hai que pensar no futuro sen medo e con esperanza.

Por Henrique Monteagudo Secretario da Real Academia Galega

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
42 votos
Comentarios

Cando os feitos falan, as linguas calan