O poder do voto e a Constitución de 1978


A irrupción de Vox no Parlamento andaluz racha un mito: que a experiencia da ditadura e da recuperación da democracia nos vacinara contra a extrema dereita. Pero a ducia de deputados de Vox é coherente co que está a pasar en Europa e chega despois dunha tola carreira patrioteira da dereita española. O pasado non determina o presente, pero un mal relato do pasado colectivo impide identificar os problemas do presente. Temos un relato da consecución da democracia estritamente político, xornalístico ou froito das memorias dos protagonistas. A análise histórica con todas as fontes e enfoques, a contextualización, a distancia e a discusión científica necesarias están aínda a se facer polas novas xeracións de historiadores.

A mitificación da Transición responde á memoria do desexo colectivo da sociedade galega e española en 1978: a vontade de protagonizar por fin unha historia de éxito, despois de tanto fracaso acumulado dende 1939. Hai razóns pois para falar dun éxito colectivo, pero falta comprendelo nunha lóxica histórica e contextual que supere as sucesivas reinvencións políticas que a alcumaron de modélica, exportable, única na historia da España, consensuada. A Transición foi tan boa que algúns perdedores da primeira, como Aznar, xa propuxeron unha segunda transición en 1994.

Unha ollada histórica desprendida de reinvencións permite ver que foi a vontade popular a que gañou e fixo posible a Constitución pola vía electoral en xuño de 1977, fronte á idea de pacto de elites con tres ou catro pilotos do cambio. Hoxe sabemos que o franquismo no poder estaba absolutamente convencido de gañar aquelas eleccións por maioría absoluta. O Movimiento non só tiña todos os resortes do poder político -e a maioría do militar-, tamén monopolizaba o coñecemento sobre o comportamento social: controlaba as sondaxes do Instituto Español de Opinión Pública creado en 1963, e dende 1970 tamén as privadas de Icsa-Gallup.

As previsións demoscópicas confirmáronselles no referendo da reforma política do 15 de decembro de 1976: un éxito do franquismo saínte con 16 millóns de votos a favor. O plan non incluía a legalización de todos os partidos, nin moito menos facer unha Constitución. Legalizar o PCE, tensións militares incluídas, pode verse como unha proba da seguridade coa que avanzaban dende o poder. Houbo eleccións sen todos os partidos legalizados. Presentáronse UCD e AP, PSOE, PCE, nacionalistas vascos, cataláns e galegos, e varias coalicións da oposición antifranquista aínda ilegal. Pero para o Goberno de Suárez, Martín Villa e García López todo mudou o 15 de xuño, por unha decisión da xente votando por primeira vez nunhas eleccións despois de corenta anos.

Os partidos do franquismo no poder (UCD) e na oposición (AP) sumaron case oito millóns de votos, só a metade dos que lograra o «si» no referendo de seis meses antes. O antifranquismo, entre as esquerdas e os nacionalistas, logrou nove millóns. A posibilidade dunha Constitución, que fora negada activamente por Suárez antes das eleccións, abriuse paso de inmediato, e o chamado consenso foi o instrumento para construíla, obrigado pola oposición. A outra consecuencia foi unha amplísima amnistía. O poder do voto quedou demostrado. Tamén hoxe en sentido distinto.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
23 votos
Comentarios

O poder do voto e a Constitución de 1978