Ciencia en galego


En novembro de hai oito anos, vésperas do San Martiño, un grupo de doutores, investigadores universitarios, activistas culturais e, sobre todo, profesores de bacharelato acordaron instituír o Día da Ciencia en galego, acolléndose á celebración que dende o ano 2002 promove a Unesco a prol da ciencia ao servizo da paz e o desenvolvemento das sociedades. A idea dos galegos, ademais de asumir os valores da iniciativa internacional, cadraba coa promulgación aquel ano do Decreto 79/2010, tamén chamado decreto do plurilingüismo, desafortunada iniciativa na que se obriga ao profesorado a impartir as aulas de Matemáticas, Tecnoloxía e Física e Química en castelán. O galego, para as letras e as humanidades. Malia as críticas, o tal decreto segue vixente.

A xornada galega traballa con dobretes: por un lado a figura ou iniciativa que promove a Unesco, e, complementariamente, a celebración de noso. O primeiro ano (2010) a organización internacional salientou a figura de James Clerck Maxwell, pai do electromagnetismo, e os galegos a Ramón María Aller, astrónomo de Lalín, quen introduciu en España o estudo das estrelas dobres e estivo vencellado ao Seminario de Estudos Galegos (1923); un dos cráteres da Lúa leva o seu nome por iniciativa do astrónomo inglés Pery Wilkins.

Afonso X el-Rei Sabio, María Xosefa Wonenburger, matemática que naceu en Oleiros (1927) e finou na Coruña, aínda que boa parte da súa formación se produciu no Canadá; Ramón Verea (1833-1899), natural da Estrada, que morreu en Buenos Aires, a quen se atribúe a primeira calculadora mecánica; Isaac Díaz Pardo, Isidro Parga Pondal, Carlos Gómez Reino, Domingo Fontán… Son os nomes galegos salientados, xunto co mestre Mateo, este ano, que a Unesco dedica a Arquímedes.

Na pasada edición dos Premios da Crítica, o xurado de Investigación acordou premiar os traballos do profesor Xosé Luis Mascareñas e o seu equipo, centrados no ámbito da Química, a Bioloxía e a Biomedicina, intelixentemente conectado con importantes proxectos europeos. Finalistas nesa mesma edición foron o historiador Ramón Villares e outra iniciativa de carácter científico e tecnolóxico: a Rede Interdisciplinar Tecnoloxía e Análise de Datos Lingüísticos (TecAnDali), alianza entre os campos da lingüística, os modelos matemáticos e a ciencia das computadoras. Todos eles en galego. Algunhas veces un ten a sensación de que o país (a xente que arreo fai posible este país) ten tanto pulo, tanta vontade de seguir en pé, que mesmo resiste a lei da gravidade. Un dato para a memoria: o primeiro libro que edita Edicións Xerais de Galicia en 1979, co que inaugura a súa vizosa produción, era un libro de matemáticas de primeiro de bacharelato preparado polo colectivo Vacaloura. Seica co devandito decreto hoxe non sería posible.

 

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
16 votos
Comentarios

Ciencia en galego