No segundo volume das memorias La novela de un literato, Rafael Cansinos Assens destaca tres galegos, todos tres ourensaos: Xavier Bóveda, Eugenio Montes e Antonio Rey Soto. Deste último -ó que sempre cualifican como sacerdote, escritor e bibliófilo- conta Cansinos que o atopou, unha madrugada madrileña do verao de 1920, trousando polas esquinas, por mor da chea que collera de tinto do Ribeiro. Eran tempos de bohemia e faladoiros, nos que il participaba vestindo os hábitos, coma Basilio Álvarez, amigo e compañeiro seu. Xornadas enteiras de moito beber e pouco comer, trasnoitando e laiándose, no seu caso, do abafo de vivir en Ourense. Desexaba marchar para América, Nova York, La Habana, Buenos Aires… Velaí o soño feito realidade cando embarca cara a Cuba para triunfar como director artístico de Celta Film. Levou consigo un filme mudo, Viaje a través de Galicia y Asturias, que il comentaría de viva voz. Fracasa como empresario cinematográfico, pero retoma a escrita. De Cuba pasa a Guatemala, onde exerce de párroco e de profesor de literatura na Universidade. Un destacado autor guatemalteco, Rafael Arévalo Martínez, retrátao así: «Rey Soto, ese hombre que parece un caballo y al que le encantan el buen café y el tabaco fuerte, dos de sus debilidades. Deudor del café por los placenteros momentos de cuerpo y espíritu, considera el tabaco como promotor de sus alifafes; pero fuma igual». Regresa en 1931 e reside entre Madrid e Ourense, onde será capelán privado de Angelita Varela, marquesa de la Atalaya Bermeja, condesa del Valle de Oselle, señora de Themes: en realidade, Ángela Santamarina Alducín, filla do lendario e adiñeirado emigrante ourensao Ramón Santamarina. A marquesa que sufragou a magnífica biblioteca do seu confesor e que agasallou a Vicente Risco coas obras de Madame Blavatski, ocultista e teósofa rusa. Tamén unha dos que puxeron prezo á cabeza de Benigno Álvarez, o veterinario comunista macedao. Falenas, bolboretas nocturnas foi o primeiro libro de Rey Soto, amigo de Castelao. Nado no pazo de Ramirás, Sistís, Arrabaldo (1879), o abade poeta que tan ben sabía facer o amor, falecida Angelita, entrou no convento mercedario de Poio. Morreu en Madrid (1966). E a súa soada biblioteca? Viñérona buscar a Ourense os frades, vestidos de faena. Contábao José Luis López Cid, seica.