Como se formaron os estados?


Os galeguistas do tempo de Castelao dicían que a non coincidencia de Estados e nacións era a principal fonte de conflito en Europa. Aquel era o mundo anterior a 1945. Despois a historia estabilizouse por moito tempo nunha longa posguerra e o nacemento de novos Estados desprazouse a África e Asia, onde xurdiron ducias de novos Estados das cinzas dos imperios coloniais. O tempo de hoxe é moi diferente a aquel, pero o que aconteceu en Escocia e está a acontecer en Cataluña coa reclamación de máis autogoberno amosa que mesmo neste tempo de unidade europea e pos-soberanía estatal, cando os mercados din mandar máis que os Estados, hai un enorme espazo para as reivindicacións de poder e identidade. Polo que estamos vendo diriamos, facendo unha analoxía co corpo humano, que o Estado está na cabeza, a nación no corazón e o imperio nas vísceras ou nas gónadas.

Os Estados contemporáneos europeos foron definíndose e construíndose dende a fin das monarquías absolutas de diferente xeito. Algúns a partir dos grandes reinos e imperios renacentistas e atlánticos (de Tarifa ao Cabo Norte), dos que tamén foron saíndo nacións separadas dunha unión anterior: Bélxica (1830), Noruega, Finlandia, Irlanda (1905-1920). Outros, como Alemaña e Italia (1870), creáronse agrupando territorios económicos cun fondo cultural común e unificando linguas. Dende a caída do muro de Berlín e a fin da guerra fría entramos nun novo ciclo de definición de territorios nos que exercer a democracia, dende Estonia a Eslovenia (1991). Por non mencionar os efectos da descomposición da Unión Soviética no Cáucaso e máis en Asia central.

Na Europa occidental de hoxe en día, nacidos, educados e afeitos á situación de estabilidade e crecemento da posguerra mundial, costa traballo recoñecer o ciclo novo que por mor da crise e a globalización volveu abrirse tamén neste recuncho do mundo despois de seis décadas. Afeitos a identificar a Historia coa xenética do que nos trouxo até aquí e cun relato xustificador do statu quo do presente costa traballo recoñecer a Historia como ruptura do statu quo e como mudanza. Como costa traballo recoñecer asemade que estamos xa nun marco de post-soberanía. A soberanía entendida como a omnipotencia -case divina- do Goberno non existe máis. Esa ilusión de poder omnímodo dos antigos soberanos que continuaron os Estados-nación liberais esvaeceu hai tempo. É un mito. Pero os dereitos, as liberdades, a democracia, que son asuntos máis tanxibles, neste tempo están sendo discutidos.

A capacidade de decidir colectivamente segue a ser a base da democracia, tal como a entendemos. Leis hai moitas na historia, dende o Código de Hammurabi ao Estado de dereito da ditadura baseado na vitoria na guerra. Por se hai dúbidas sobre isto, repetiuno no 2014 o Tribunal Constitucional español ao indicar que «cabe unha interpretación constitucional das referencias ao dereito a decidir dos cidadáns de Cataluña». Non está de máis lembralo aquí e agora.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
31 votos
Comentarios

Como se formaron os estados?