«Adiós, María»


Así se titula a novela coa que Xohana Torres gañou o Premio Galicia, convocado polo Centro Galego de Buenos Aires no ano 1970, certame no que competiu, por certo, con Xente ao lonxe, de Eduardo Blanco Amor, o que deu lugar a algunhas retesías que alimentaron daquela os pequenos cenáculos do país e que eu sei que amolaron bastante á escritora. O libro publicouse por primeira vez ao ano seguinte, na capital arxentina. Cando o lin, se cadra da man de Ricardo Carballo Calero, que era o noso profesor na facultade e fora tamén profesor de Xohana en Ferrol, recoñezo que fiquei moi impresionado.

Por primeira vez lía unha historia pegada á realidade social urbana, á realidade social máis próxima aos que non somos nenos de aldea quero dicir: a rapaza que vive cos avós e ten os pais en Francia, el na cidade de Lille, traballando na siderurxia, ela en Tours, e vai ao instituto, móvese no Vigo dos tranvías, sofre os desacougos propios da idade e dunha circunstancia adversa, certamente representativa dun tempo, os anos sesenta, anos teóricos de crecemento en España (os anos do chamado «milagre económico») nos que Galicia, nembargantes, segue a drenar xente cara aos mercados industriais de Europa. No decenio que vai de 1960 a 1970 concretamente, Galicia perdeu 19.268 habitantes; de 2.602.962 que eramos ao principio da década a 2.583.672 en 1970.

As Memorias dun neno labrego de Neira Vilas estaban moi ben, pero Adiós, María falaba xa doutra Galicia: a Galicia urbana, cos seus conflitos sociais, xeracionais, mesmo culturais (a Galicia dos avós e a Galicia dos netos, neste caso da neta, que andaba á procura de si). Xohana escribe dende os ollos dunha mociña enfrontada á súa propia realidade persoal e social, o que supoñía unha novidade importante na nosa narrativa. E facíao, ademais, cunha técnica diferente, afortalada no discurso interior, cunha linguaxe que, sen perder a vontade de estilo, era unha linguaxe próxima, nalgúns momentos case coloquial, galego vivo, nada requintado, o que reforzaba e facía aínda máis crible a historia.

Novela testemuña. Así cualifiquei o libro nun ensaio que publiquei no ano 1973 na revista Cuadernos Hispanoamericanos, que dirixía en Madrid o profesor José Antonio Maravall. Case 45 anos despois volvín ler a novela estes días. Non só non me decepcionou, senón que, coa forza renovada que teñen os clásicos, seguramente tamén coa madureza do lector que volve, o texto ofreceume perspectivas que daquela non percibía: a presenza da muller (a adolescente) como centro do conflito e da reflexión, a voz feminina para enxergar a realidade e interpretala, a orfandade da distancia, orfandade diferente, cunha sensibilidade e unha maneira de narrar que anuncian o gran acontecemento das nosas letras contemporánea: a muller escritora (poeta, ensaísta, narradora), no que Xohana foi pioneira.

Por Víctor F. Freixanes Presidente da Real Academia Galega

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
21 votos
Comentarios

«Adiós, María»