Abandono forestal inflamable


Aquí a forestalización é unha forma de abandono. Levamos décadas desertando do arado e da corte e plantar árbores foi a última posibilidade de non deixar as terras a poulo, alí onde xa non queda xente nas casas. As árbores dan algo de diñeiro e evitan o bravo. Fagámonos a pregunta: por que toda Europa está cultivada menos esta esquina verde alongada pola Lusitania abaixo? Onde van as nosas terras de pantrigo e centeo, as hortas e cortiñas, as froiteiras das mariñas e das ribeiras, as oliveiras extensas do interior? Só leite, algo de gando de carne, e grazas! Para o outro seica non estabamos dotados. Salvouse o viño por teimosía pluriativa e obrouse a milagre do éxito. A hiperespecialización forzada matou ao agro e non o fixo máis remunerador, senón máis inflamable.

Para chegar a isto que temos houbo un proceso de cambio que forzou á sociedade e á natureza transformada por ela. Implicou primeiro a derrota da visión conservacionista que algúns enxeñeiros tiñan dos bosques e tamén das lóxicas labregas de aproveitalos. A política autárquica comezada nos anos corenta expropiou os montes dos veciños para facer repoboacións forzadas, na procura da autosuficiencia en madeira e en papel. Tampouco o incendio de Matalascañas pode entenderse historicamente sen a celulosa onubense. O Estado autoritario pasou por riba de liberdades, propiedades, mercados, historia e persoas, na súa tolemia produtivista. Botaron á xente para repoboar e facer encoros e lograron un deserto demográfico. Outros desecaron o mar de Aral.

Situémonos. Nestas terras da antiga Gallaecia nos últimos dous milenios acabouse paseniñamente co bosque a prol do agro e o gando. Os montes carecían de arborado, pero tiñan moitas funcións agropecuarias. Hai 80 anos, non había o oitenta por cento das superficies forestais de hoxe. Nos anos vinte, houbo repoboacións públicas nas serras do sur, cando no norte o meu avó Rosendo aprendía a cubicar para tirar partido dos piñeiros que el e os seus veciños viñan de plantar, aló onde os Allegues xa eran madeiristas o mesmo que o Cambón de Ponte-Maceira, aquí preto dos piñeiros que Castelao debuxaba nos seus cadros. Daquela os enxeñeiros Nagusia, Feneche e Valenzuela xubiláranse xa pelexando por repoboar montes como o Xiabre. O empeño íalles na profesión, pero a frustración acumuláraselles por décadas até que por fin comprenderon as lóxicas labregas e lograron empatar cos paisanos.

É difícil sintetizar en tres mil caracteres todo o que profesoras e profesores como Bouhier, Balboa, Rico, Leiceaga, Corbelle, Loureiro, Freire, Soto, Andión, Alberti, Guitián, O’Flanagan, Villares, Frá, Fierros, Sineiro, Sotres, Iglesias, Gueimonde, Arias e tantos mais levan dito -e debatido- sobre o asunto. Non hai solucións únicas nin fáciles, pero seguimos a tempo de aprender e rectificar. Algúns deles mesmo tiveron responsabilidades políticas e sufriron o populismo incendiario (1989, 2006) que choeu opcións e construíu desastres como os que viñeron e están por vir. Máis árbores, menos xente, máis abandono, máis incendios.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
16 votos

Abandono forestal inflamable