Dous fallos e un acerto


O historiador militar israelí Martin van Creveld escribiu hai algúns anos un moi intelixente libro (The rise and fall of the state) sobre a incapacidade dos Estados modernos para lidar coas novas formas de guerra, moi en especial co terrorismo. Súa tese é que os Estados están preparados para combater a outros Estados, pero non para combater as novas violencias paraestatais do tipo do terrorismo islamista. Facendo bo a Van Creveld, as actuacións levadas a cabo por Hollande adáptanse perfectamente ao tipo de respostas que el prevía que ía levar adiante un Estado do tipo do francés a unha situación como a actual, todas elas erradas, salvo unha, e polo tanto incapaces de rematar co problema. A proba é que se seguiu exactamente o mesmo esquema que se adoptou tras os atentados de xaneiro no semanario Charlie Hebdo.

Como en xaneiro, o primeiro que se pretendeu foi cambiar as leis, agora incluso a Constitución, na liña de dar máis poderes ao Estado e seus corpos de seguridade para incrementar seus poderes de vixilancia e de actuación, limitando incluso a tutela xudicial. E unha resposta típica do Estado na liña de que se seguiu nos Estados Unidos coa Patriot Act, pois dá a imaxe de que o Goberno está a facer algo, pero que polo menos no caso francés non parece ter servido de moito. E non serviu de moito porque lle deu á sociedade a sensación dunha falsa seguridade e como tal estaba completamente desprevida. Se hai risco de atentado a poboación debe sabelo, debe estar alerta e atenta e debe asumir unhas medidas mínimas de precaución. Lembremos o caso do terrorista que cun zapato explosivo pretendía derrubar un avión en voo. Foi a alerta doutros pasaxeiros a que o impediu. O paternalismo estatal de ocultar a realidade por se a poboación se alarma pode facer máis mal que ben.

Como en xaneiro, tamén se decidiu combater o terrorismo con intervencións militares pensadas para combater contra realidades estatais, non contra entes case gaseosos coma o Estado Islámico. A primeira reacción foi intensificar os bombardeos e chamar a accións conxuntas con outros países para derrotar militarmente ao EI. Este tipo de medidas, aparte de escenificar diante da opinión pública determinación e vontade de represalias, son sen embargo de dubidosa eficacia. Primeiro porque os terroristas xa están infiltrados en territorio europeo, e a súa capacidade de danar seguirá sendo moi parecida. Segundo porque aínda en caso de derrotar ao EI no seu territorio é moi probable que seus combatentes se dean rapidamente á fuga (coma no caso de Iraq e Afganistán) e se reorganicen nalgún outro sitio da zona, contribuíndo a súa desestabilización. E terceiro porque o EI non é máis que unha das cabezas do monstro yihadista, e nin sequera a máis mortífera, pois tal dubidoso mérito corresponde ao nixeriano Boko Haram. Como estamos a observar en Mali calquera das franquicias do movemento, como Ansar al Dina, AQMI ou o Frente Moro de Mindanao, poden tomar o relevo e atacar a Francia ou seus aliados en case calquera sitio. O combate contra o terrorismo ten que ser sempre local, máis policial que militar, baseado nos servizos de intelixencia e a colaboración cidadá, atacando o seu financiamento e sobre todo usando a propaganda e a persuasión. Este é un combate de ideas e as ideas combátense con outras ideas mellores.

De aí que o grande acerto de Hollande teña sido o de non chamar ao odio. Existe a teoría, moi probable, de que o obxectivo principal destes ataques sexa o de exacerbar as tensións en Francia entre os musulmáns e o resto da poboación, creando a semente dunha guerra civil entre ambos. Os musulmáns franceses son a poboación musulmá máis laica do mundo e integrala no movemento yihadista podería ser o maior dos éxitos na estratexia do terror. Evitalo sería tamén un dos principais logros de Hollande.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
19 votos

Dous fallos e un acerto