A o río Vere, ao seu paso por Tiblisi, abondáronlle unhas poucas horas para causar unha catástrofe na capital de Xeorxia. Aleitado pola neve do Cáucaso, que este ano houbo moita, deulle por asolagar a cidade e por liberar as feras do zoolóxico, que se esparexeron por todo o centro causando o pánico. Durante días, hienas, leóns, tigres, crocodilos, osos e lobos bulían polas rúas, atemorizando e atemorizados eles mesmos.
O zoo é un esforzo por poñer orde na esencia salvaxe do mundo, por establecer unha xerarquía universal. É unha fantasía imposible que, por exemplo, está xa no Xénese, na historia da Arca de Noé. Por iso, cando os animais dun zoo escapan é como se sobre o mundo descendese o caos. Sucedera xa en Belgrado durante a Segunda Guerra Mundial, e logo en Berlín, cando as cebras corrían por Unter den Linden. Eu mesmo presenciei o martirio dos animais do zoo de Osijek, bombardeado durante a guerra croata de 1991. O caso é que, cando escapan, os animais parecen máis humanos, e o home, consecuentemente, séntese inquietantemente igualado. Imaxino que é isto o que fai que as imaxes da inundación de Tiblisi desta semana resulten tan arrepiantes: crocodilos arrastrándose pola lama entre automóbiles, un oso subido ao aparello do aire acondicionado? Parece unha apocalipse da vida cotiá.
Chamei aos meus amigos Juan e Eva, que viven en Xeorxia desde hai anos. De feito, a súa casa está a uns poucos centos de metros do zoolóxico. Contáronme que estaban ceando nun restaurante e fóra se escoitaban os disparos da policía que intentaba abater unha fera. Nos arredores, unha manda de lobos asediara un hospital infantil e un tigre de Bengala, que atopara un acocho nun almacén abandonado, matara a un infeliz que entrara alí a limpar. Cando falei con eles aínda había animais soltos. Hai quen viu un xaguar, hai quen di que viu un oso. Ninguén o sabe con certeza. «Por incrible que pareza -explicoume Juan-, ninguén fixo nunca un censo dos exemplares que había no zoo». A cacería urbana prosegue a estas horas. Onte sóubose que un dos pingüíns lograra cruzar a salvo a fronteira e exiliarse na veciña Azerbaián?
Para este desastre, o Patriarca da Igrexa Ortodoxa Xeorxiana, Ilia II, ten unha explicación: é un castigo de Deus. O zoo pagouse no seu momento (1927) cos cartos que sacou Stalin de fundir as cruces e as campás das igrexas de Xeorxia. Pode ser. Os meus amigos teñen outra hipótese lixeiramente máis técnica: Xeorxia é un simpático mundo ao revés, literalmente: o peto dado a volta do que foi a Unión Soviética, á que os xeorxianos intentan parecerse o menos posible, ata extremos ás veces desastrosos. Por iso cando se obrou na canle do río, non se encargou un informe de impacto ambiental. O Goberno de entón era tan decididamente neoliberal que consideraba que planificar obras era una práctica que rozaba o comunismo soviético. O resultado, de momento, son vinte mortos entre a inundación e os ataques das feras.
O medo a que os animais se volvan contra os humanos é atávico, e figura de maneira recorrente na ficción literaria e cinematográfica, desde O terror de Arthur Machen ata O planeta dos simios ou Rebelión na granxa de Orwell. A última reelaboración dese medo é Jurassic World, no que uns saurios xeneticamente modificados escapan dun parque temático e van a por os humanos. A xente berraba no cine co medo ficticio do filme, mentres fóra, silenciosamente, o río Vere, o animal máis sabio, vello e perigoso de todos, comezaba a subir, co plan secreto de liberar a todos os seus compañeiros.