Manuel Gómez Román


Esta fin de semana clausuramos na Fundación Penzol, en Vigo, a exposición conmemorativa dun dos arquitectos máis representativos da Galicia das primeiras décadas do pasado século, nos anos 20 e nos anos 30 sobre todo. O pasado 11 de novembro cumpríronse 50 anos do pasamento de Manuel Gómez Román (1876-1964). Xaime Garrido González e Xosé Ramón Iglesias estudaron con atención a súa obra (Xerais, 1995), cun limiar de Francisco Fernández del Riego que sitúa a figura do arquitecto no marco do compromiso co galeguismo: entre outros cargos chegou ser secretario do Partido Galeguista na clandestinidade nos primeiros anos da ditadura, director do departamento de Arquitectura e Tecnoloxía do Seminario de Estudos Galegos, candidato á alcaldía de Vigo pola Fronte Popular nas eleccións municipais de 1936, que non chegaron a celebrarse, etcétera. Despois da guerra civil participa na creación do Patronato Rosalía de Castro e seu é o primeiro proxecto de recuperación da casa de Matanza en Padrón. Na fotografía fundacional da Editorial Galaxia en Compostela (1950) aparece de pé ao carón de Otero Pedrayo: lanzal, elegante, discreto.

Poucos vigueses saben, cando pasean as rúas da cidade, que algúns dos edificios máis significativos da gran capital industrial das rías son de Manuel Gomez Román: o edificio Simeón na Porta do Sol (1907-1911), o edificio do Banco de Vigo, despois Banco Pastor, entre Policarpo Sanz e Colón (1918-1923); a Panificadora na rúa Falperra (1923), a fábrica de conservas de Alfageme en Bouzas (1928), o monumento funerario a Concepción Arenal en Pereiró (1910-1912), o monumento á Mariña Mercante en Monteferro (1924-1928), o edificio de Correos e Telégrafos na praza de Compostela (1920-1928), este último en colaboración con Luis Vidal e Tuasón, por citar só algún casos notables.

Despois da guerra, onde librou a vida de milagre, por intercesión de familiares e amigos, aínda levantou a ermida do monte da Guía en 1951, e noutros lugares de Galicia: a Escola Fingoi en Lugo, ou o proxecto de paraninfo da Universidade de Santiago, no campus sur, que a miña xeración coñecía coma Ximnasio Universitario?

Unha das creacións máis admirables, que eu descubrín da man de Fernández del Riego e que no 2006 publicou a Deputación de Pontevedra, foi o que el chamaba «arquitectura de papel» ou «arquitectura imposible». Imposible polas circunstancias posteriores ao levantamento dos militares facciosos: unha sede para a Real Academia Galega, outra para o Seminario de Estudos Galegos, a casa de Castelao (reproducida en A Nosa Terra nos anos 20), a casa do seu amigo Laxeiro, unha posible Escola de Belas Artes, proxectos de edificación civil ou privada. Son máis de 40 debuxos a plumilla, coloreados nalgúns casos a lapis.

Na exposición que comisariaron Marián Vidal e Francisco Domínguez, a partir dos fondos depositados na Penzol e outras achegas da familia, puidemos viaxar polos soños do artista e o galeguista. Polos soños e pola realidade, que hoxe adorna a fasquía máis sobranceira da cidade de Vigo.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
19 votos

Manuel Gómez Román