Laranxas de Gaza


Unha vez, en Gaza, comín unha laranxa sentado fronte ao mar. No horizonte os barcos da Mariña israelí pasaban tremendo no vapor caloroso da mañá e levantando ronseis dunha escuma branquísima. En cambio, na praia, xusto debaixo do hotel, a escena era como a dun verán en Galicia: as barcas de pesca recén pintadas bandullo arriba, as mulleres remendando redes, os nenos xogando na area fina da cor da crema? A laranxa pareceume moi doce. Era unha shamuti, que se chama así porque só medra na parte alta da árbore -no dialecto gazatí shamuti significa «trepar»-. Cando penso en Gaza fago un esforzo por lembrarme daquela escena idílica e o sabor da laranxa vénseme inmediatamente á boca.

A partir de agora vaime custar máis traballo. Os recordos non están nunca a salvo de todo. Onte vin as imaxes do bombardeo da praia de Gaza onde morreron eses catro nenos e pareceume que era a mesma praia, preto do hotel dos xornalistas; e que eran os mesmos nenos xogando -ou outros idénticos-. Os proxectís que os mataron viñan probablemente do mar, dunha daquelas sombras trementes e envoltas en escuma branquísima. Un xornalista británico que o viu todo e deixou o caderno a un lado para atender aos feridos di que era imposible que non soubesen que eran nenos e que seguiron calibrando o tiro para acabar cos superviventes. Os mortos eran todos curmáns, de entre nove e once anos. Alguén ten que dicir os seus nomes, así que aquí están: Ahed, Zakaria, Mohamed e Ismail.

Pero sigamos coas laranxas. Grandes, sen pebidas e sobre todo moi doces, houbo un tempo en que as shamuti de Palestina foron famosas en todo o mundo. Eran un invento local, unha variedade que desenvolveran os propios campesiños palestinos a mediados do século XIX. Como tiñan o pelexo duro resultaban especialmente aptas para a exportación. Era case o único sector da economía no que os labregos locais palestinos e os inmigrantes xudeus recentes chegaron a colaborar. Destruír esa cooperación foi unha das obsesións do sindicato único sionista, que o conseguiu despois dunha campaña de boicot aos empresarios xudeus que empregasen árabes. No seu libro Paisaxe sagrada, o historiador israelí Meron Benvenisti conta o destino dos laranxais dos palestinos: «Despois da expulsión dos seus donos [en 1948] as plantacións de cítricos deixáronse secar. Desmanteláronse e roubáronse os sistemas de regadío artificial. Os agricultores israelís apenas podían coidar dos seus propios cultivos unha vez que desapareceu o traballo árabe barato do que dependían». Tan só unha quinta parte dos laranxais e limoeiros sobreviviu. A laranxa shamuti pasou a chamarse Jaffa e vendeuse a baixo prezo como a froita típica de Israel. Como o resto da agricultura israelí, nunca tivo unha gran importancia económica pero servía para difundir unha imaxe bucólica e de apego á terra nunha sociedade que en realidade foi sempre eminentemente urbana. A laranxa que comín eu aquel día fronte ao mar en Gaza era, en certo modo, unha supervivente, e a súa dozura o sabor dun tempo perdido.

Cóntanme que hoxe en día a laranxa shamuti é cada vez máis difícil de atopar en Gaza. As árbores froiteiras son cultivos que requiren unha certa esperanza no futuro, cultivos adultos que teñen que medrar durante anos. Por iso o que se planta agora na Franxa son máis ben flores e vexetais, que son como os refuxiados: sen raiceiras profundas, a un ano vista. Cultívanse laranxas, pero cada vez máis son da variedade amarga, que resulta máis fácil de vender. Así é como saben agora as laranxas en Gaza.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
34 votos

Laranxas de Gaza