ERA, desde 1959, unha das máis graves e importantes voces poéticas de Galicia: en castelán e en galego. En 1959 obtén o premio de poesía Marina co libro El tren y las cosas, que se publica en Ourense un ano despois. Nacía un poeta, un gran poeta, e, como tal, foi saudado con entusiasmo por lectores tan esixentes como Vicente Risco e Álvaro Cunqueiro. O libriño pertence de cheo ó existencialismo do cotián, formulado en versos que moitos memorizaron e xa non esquecerían. Aconteceulle, por exemplo, a Carlos Casares, devoto deste e doutros libros do autor. Por certo, El tren y las cosas foi presentado, nunha recentísima reedición, o venres pasado no Liceo de Ourense. Falaron os prologuistas (Víctor Campio, Alonso Montero), o editor (Sabino Torres) e un camarada comunista do escritor (Xesús Redondo Abuín), e recitaron catro profesores de Literatura (Manuel Blanco, Teresa Devesa, Carmen Lorenzo e Loli Sánchez). Pese a que Antonio Tovar estaba, nese acto, moi acabadiño polas vellas doenzas (físicas e psíquicas), dixo unhas palabras, as de sempre: que non estaba de acordo con nada: nin coa sociedade, nin cos amos, nin coa Igrexa¿ Lembre o lector que o segundo libro de Tovar en galego, de 1967, titúlase Non, e non é o adverbio que Tovar vén conxugando desde sempre na súa vida e na súa poesía. Poeta, case sempre, intimista, a súa intimidade angustiada cuestionaba, tamén, a sociedade. Era, ao seu xeito, unha voz para a rebelión. Aplaudido por lectores e críticos esixentes (incluso o seu homónimo o filólogo Antonio Tovar), non suscitou a debida adhesión en certos sectores: na dereita (o que se comprende) e, onte, en determinados ámbitos nacionalistas. Autor de dous extraordinarios libros de memorias, defínese como ateo, un ateo -matizaría eu- sempre en controversia con Deus e, sobre todo, coa Igrexa, á que fai responsable dunha boa parte das súas angustias, que foron moitas e moi fondas. Teño diante o seu testamento ideolóxico, as súas derradeiras vontades para evitar que se manipule o seu pasamento e o seu enterro: «¿ como díría el gran Ferrer, no quiero ritos religiosos». Nesta Carta final , xa de 1992, designa tres albaceas: Augusto Valencia, Santiago Lamas e Maribel Outeiriño. Creo que non tardarán os recoñecementos á súa obra de poeta, ao autor de El tren y las cosas (1960), El ladrido (1961), Arredores (1962), Non (1967), O vento no teu colo (1975)¿ e tamén ao autor da prosa máis radical e anticonvencional nas páxinas memorialísticas, as do Diario sin datas (1987) e as do Diario íntimo dun vello revoltado (2001). Había anos que Tovar, de saúde moi quebrantada, non escribía, pero, ás veces, falaba, falaba coa súa herética e lúcida sinceridade. Hai meses entrevistouno, días e días e con moita pacencia, Xosé Manuel del Caño, que arranxou un admirable libro de Conversas que vai publicar Galaxia. Será o testamento definitivo: a súa última palabra, a súa derradeira palabra. Morreu onte á noite, tres anos despois de Tucha, a súa muller, católica coa que rifaba moito e á que moito quería. Foi ela quen, en 1971, lle inspirou ese poemario de amor (tamén de amor erótico) titulado O vento no teu colo . Desde hai tres anos, Naia, ucraniana comprensiva e garimosa, coidaba da pouca saúde do poeta. Augusto Valencia, vello amigo ourensán do escritor, comunicábame ás nove da mañá que a morte non fora doorosa nin aflitiva. Supoño que pensaba, coma min, que Antonio Tovar xa pagara un tributo de décadas ao sofremento. Por se fose pouco, ao escritor, certas incomprensións, certos silencios, mancárono moito, aínda lle doían o venres pasado cando un grupo de devotos tributou unha afervoada homenaxe ás excelencias da súa poesía e á dignidade e á coherencia do cidadán. Ía cumprir 83 anos. Información na páxina 54