VÍCTOR F. FREIXANES VENTO NAS VELAS
10 mar 2001 . Actualizado a las 06:00 h.Eu nunca fun comunista, a pesar de certo informe que durante un tempo (supoño que xa non) figurou no goberno civil de Pontevedra atribuíndome méritos que endexamais tiven, pero me parece inxusta a pólvora que certos colegas adicaron estes días a Santiago Carrillo, de paso por Compostela, recordándolle o seu estalinismo (sic) e a falta de liberdades democráticas dos rexímenes da outra beira do chamado «telón de aceiro», entón na influencia da URSS. ¿Ignorancia? Tampouco fun carrillista, por suposto. Sen embargo, entendo que a figura de Santiago Carrillo constitúe un capítulo importante da transición da dictadura á democracia en España, experiencia política irrepetible, abofé que extraordinaria, se a comparamos con outros procesos que se lle poidan parecer. Outrosí Manuel Fraga. Anda por aí un manifesto asinado por min que o califica de fascista. Fraga foi (e aínda é) un autoritario, concibe a política dende o poder, mesmo dende o culto ó poder persoal, autócrata, paternalista. Actúa, xa o dixen nalgunha outra ocasión, coma aqueles petrucios de aldea, donos de casa e facenda, que non deixaban que se movese nada sen pasar por eles nin cedían un cuartillo mentres se mantivesen de pé. En termos políticos Fraga pode ser un pre-moderno, pero non é un fascista (o fascismo é outra cousa) e o seu papel na transición política, malia as súas contradiccións, non é menos meritorio có anterior. Na escola habería que falar destas cousas sen complexos, agora que estamos a reflexionar sobre a cualidade do sistema docente. Manexamos ás veces as palabras, as calificacións e os xuízos con lixeireza de máis, e acabamos por confundir ou desenfocar os feitos. Ando estes días, por razóns profesionais, a repasar ese período importante, decisivo na nosa historia contemporánea que os historiadores (se cadra os xornalistas) deron en denominar a «transición». Van vintecinco anos. Poucas veces a intelixencia, a madurez, acaso o instinto de supervivencia, ¿por qué non?, estiveron tan presentes na sociedade coma nesa etapa difícil, extraordinariamente delicada, na que, sen embargo, entre todos soubemos tecer o fío da convivencia e as elementais regras da discrepancia. Non foi un resultado perfecto, nin cerrado, pero funcionou, incluso bastante máis alá do inicialmente previsto, e puxo as bases dun talante do que aínda vivimos. Logo houbo quen arrenegou do consenso. Pero sen o consenso, quérese dicir: sen a capacidade que houbo para deseñar un espacio común, un territorio de encontro e de confluencia de intereses, incluso contrarios, marcados nalgúns casos pola traxedia, non estariamos onde estamos. Carrillo estaba alí. E Fraga, dende procedencias e con currículos tan distantes. Por iso non me parecen xustas esas descalificacións, froito ou da lixeireza ou da desmemoria, ámbalas dúas perigosas. Hoxe, 10 de marzo, cúmprense vintenove anos da morte de Daniel Niebla e Amador Rey. Eran dous traballadores de Ferrol. Manifestábanse contra da inxustiza de convenios, polos dereitos sindicais e a prol das liberdades democráticas. Vivía Franco. A policía cargou na Ponte das Pías e caeron os dous, ademais de corenta feridos. A cidade estivo cerrada durante case un mes, igual que Vigo, e vintetrés dirixentes sindicais foron xulgados e condenados en Madrid polo Tribunal de Orde Público. Falar hoxe destas cousas semella afondar na noite escura dos tempos. Mellor así. Pero sen eles tampouco poderiamos escribir esta crónica.