Transporte, transición enerxética e impostos: si, pero con cabeza

Xavier Labandeira OPINIÓN XAVIER LABANDEIRA

MERCADOS

23 dic 2018 . Actualizado a las 04:45 h.

Transición xusta: poucas expresións se teñen feito tan populares de forma tan repentina. Os chalecos amarelos franceses fixeron que se convertese nun tema central nos círculos do recente cumio climático en Katowice, e os políticos do noso país úsana de forma profusa cada vez que queren defender un sector problemático ambientalmente, desde centrais térmicas de carbón á frota dieselizada de vehículos e sectores contiguos. Pero, que é realmente unha transición xusta?

Partamos de varios feitos. O sector transporte, e particularmente o maioritario diésel en boa parte da Europa, contribúe de forma substancial ao problema do cambio climático e, sobre todo, aos moi importantes efectos da contaminación local sobre a saúde. E a evidencia académica coa que contamos mostra que ambos os problemas afectan particularmente ás persoas con menos recursos económicos porque xeralmente viven nas zonas máis contaminadas, e porque non teñen medios para adaptarse aos problemas ambientais. Así que combater unha inxustiza coma esta, a través de políticas correctoras, garante unha transición xusta. E, non obstante, os efectos distributivos negativos desas mesmas políticas ambientais levan monopolizando o debate moitos meses e supoñen unha barreira formidable para a súa supervivencia: a suba da imposición sobre os carburantes acaba de aprazarse en Francia e o Goberno español xa hai tempo que non menta este tema.

Sigamos cos feitos. Sabemos que hai unha crecente desigualdade da renda e da riqueza e que temos alternativas directas para enfrontala: impostos directos sobre a renda e a riqueza, acceso á educación... Neste senso, a evidencia académica apunta a que os impostos dos carburantes non son particularmente regresivos; de feito, menos ca outras opcións moito máis populares neste eido, como estándares de emisión ou prohibicións de acceso ás cidades. Tamén sabemos que reflectir nos prezos dos produtos os danos ambientais que causan, por exemplo a través de impostos, consegue facilitar o cambio a grande escala porque move condutas e investimentos.