Para que pode valer un Día das Letras Galegas dedicado a Avelino Díaz?

O escritor, que naceu en Riotorto e viviu en Meira, desenvolveu a súa actividade pública en Arxentina, a onde emigrou


VILALBa / LA VOZ

Que fan os turistas en Mondoñedo? Visitar a catedral, dar un paseo polas rúas de arredor, achegarse á cova do Rei Cintolo, comprar unha torta... A ese programa, que non ten por que incluír todos eses actos nin tampouco nesa orde, convén engadirlle outro: tirar unha foto, sexa un selfi ou unha imaxe feita por outro, xunto á estatua de Álvaro Cunqueiro (1911-1981), que se instalou na parte alta da praza da Catedral en setembro de 1991.

Aquel foi o ano no que ao autor de Merlín e familia se lle dedicou o Día das Letras Galegas. 27 anos despois, nunha casa desa mesma praza na que viviu e na que escribiu boa parte da súa obra, estanse a desenvolver traballos de restauración para convertela nun museo dedicado á súa figura. Neste 2018, a uns 35 quilómetros de distancia, vén de presentarse unha proposta para que a un escritor, Avelino Díaz (1897-1971), se lle dedique o Día das Letras Galegas.

En Meira, o pasado venres, o alcalde meirego, Antonio de Dios (PSOE), e máis o riotortense, Clemente Iglesias (PP), expuxeron esa solicitude, xunto con Francisco Veiga, presidente da asociación que leva o nome do poeta. Entre as consecuencias que se poderían tirar dese recoñecemento, mesmo se citou o aumento do turismo, como afirmou o alcalde de Riotorto.

 De quen falamos cando falamos do poeta Avelino Díaz?

Falamos dunha vida que con bastante claridade reflicte o guión da Galicia emigrante de finais do século XIX e de comezos do XX. Naceu na Órrea (Riotorto); trasladouse a Meira sendo un neno pequeno; emigrou a Arxentina antes de chegar á xuventude; volveu a Meira anos despois, e en 1920 fixo a viaxe inversa: tras unha pequena estadía en Cuba, chegou de novo a Bos Aires, onde xa viviu ata a súa morte. Foi enterrado no cemiterio do Centro Galego, preto de dúas figuras de tanta importancia na Galicia do século pasado como Castelao e Ramón Suárez Picallo.

 En que merecementos se basea esa petición feita á Real Academia?

A obra poética de Avelino Díaz componse, por unha banda, de tres obras que publicou en vida: dúas, Debezos e Pallaregas, están escritas en galego, e unha, Flor de retama, en castelán. Tras a súa morte publicouse 11 poemas a Castelao, que editou o Centro Lucense de Bos Aires. Pero a súa produción inclúe tamén, por exemplo, unha abondosa colaboración en xornais e revistas.

 Que distingue a obra poética súa da doutros poetas?

En primeiro lugar, a data de publicación. Como explica a asociación cultural co nome do poeta na súa páxina web, Debezos (1947) pode ser considerado o primeiro libro de poemas de certa entidade que se publica en galego despois da Guerra Civil, unha honra que durante anos se lle adxudicou a Cómaros verdes, de Aquilino Iglesia Alvariño. Os temas elixidos son variados, pero de fondo, como un pano case inmóbil, Galicia e a nostalxia da terra están presentes.

 Coñécese agora toda a obra literaria que deixou escrita?

Non. Precisamente, unha das razóns polas que a devandita asociación pide un Día das Letras Galegas para este autor é porque o número de poemas inéditos é moi superior ao dos xa publicados. Calcúlase que están sen atopar nin publicar 851 dos 1.178 poemas que escribiu.

 Axudaría esa decisión da Real Academia a recuperar a súa obra?

Pódese pensar que si. A celebración do Día das Letras Galegas supón a publicación de obras dedicadas ao autor escollido cada ano, e a situación que rodea a Avelino Díaz amosa a dificultade dese obxectivo se non hai un recoñecemento oficial. Por unha banda, a maior parte da súa vida transcorreu en América; por outra, os seus descendentes viven en Arxentina, aínda que no 2015 visitaron Meira e Riotorto.

O exemplo de Xosé María Díaz Castro (1914-1990), homenaxeado no 2014, pode valer para explicar a importancia da decisión da Real Academia Galega. O poeta, que nacera nos Vilares (Guitiriz), viviu os derradeiros anos na capital do concello e nese tempo mantivo relación con outros escritores, algo ou moito máis novos ca el. Cunha soa obra publicada en vida, Nimbos, acadou un amplo recoñecemento na literatura galega contemporánea; pero o feito de ser elixido para un 17 de maio axudou á publicación de obras dedicadas a el, incluída a edición das obras completas, preparada polo profesor e ensaísta Armando Requeixo. Cómpre engadir ademais que a obra inédita de Díaz Castro estaba en Guitiriz, onde a Asociación Cultural Xermolos garda un amplo fondo documental do poeta.

 Aumentan as visitas a un lugar grazas á sona dun escritor?

Os datos parecen indicar iso. Se se pregunta na oficina de turismo de Mondoñedo polas razóns que moven aos visitantes a achegarse á cidade, a figura de Cunqueiro aparece como unha das causas da estadía. Se se lembra o ocorrido en Guitiriz nestes últimos anos, as razóns aumentan. Centros de ensino de todo Galicia acoden ao municipio para ver lugares vencellados coa vida e coa obra de Díaz Castro: rapaces do instituto actúan como guías no casco urbano e nos Vilares; hai visitas á Casa das Palabras, onde Xermolos garda un amplo legado do poeta, e o Concello, con axuda da Deputación, creou unha ruta de senderismo por lugares dos Vilares e do Buriz vencellados co autor de Nimbos.

A Asociación Cultural Avelino Díaz ten organizado, nestes últimos anos, percorridos por lugares de Meira e de Riotorto que gardan relación co poeta.

É novidoso o desexo de que se dedique o Día das Letras Galegas a Díaz?

Non pero si. Xosé Neira Vilas tentou que fose homenaxeado no 2015, e a devandita asociación cultural, que se lle dedicase o día d0 2017, coincidindo cos 120 anos do seu nacemento. O curioso deste novo intento é que se achegan sinaturas de apoio, 2.421 en total, e que se anuncian medidas afastadas do mundo das letras: por exemplo, prevese que hostaleiros de Riotorto e de Meira coloquen, en vindeiros meses, panos de mesa dedicados a Avelino Díaz nos seus establecementos.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
4 votos
Comentarios

Para que pode valer un Día das Letras Galegas dedicado a Avelino Díaz?