Conscientes de que unha dixitalización absoluta vai en contra do desenvolvemento crítico, en Suecia decidiron reimplantar os libros de texto nas escolas. Semella que o papel, aínda que ferido pola ofensiva tecnolóxica, conserva folgos para se arrepoñer á tiranía das pantallas. Unha man subliñando un parágrafo nun libro fronte á hipnose do scrolling no baleiro. Pensei nesa contraposición mentres paseaba dende o meu sofá pola biblioteca dun señor chamado Umberto Eco. Unha biblioteca magnética, un almacén do saber onde os tesouros da cultura universal se nos ofrecen en silencio, chamando a concentrarse nas súas páxinas. «Quizais esteamos entrando nunha era onde a verdadeira educación non sexa dar información, senón ensinar a sermos selectivos con ela», sostén o sabio italiano nunha das intervencións proféticas que se inclúen no documental Umberto Eco: La biblioteca del mondo, dirixido por Davide Ferrario. Noutra pasaxe, o autor de Apocalípticos e integrados insiste na necesidade de seleccionar o que nos entra polos ollos, na ansiedade que provoca un acceso automático a todo tipo de contidos, advertencias que hoxe semellan a descrición dun estado de ánimo comunitario: a hiperestimulación dixital, a sensación de que xa nada nos deixa pouso, de que o exceso de inmediatez mata a profundidade. Por sorte, rematei o meu paseo polo documental coa sensación contraria. Despedín a Umberto Eco na porta da biblioteca agradecéndolle a intelixencia, os libros, o sentido do humor infinito. A defensa da ficción coma un refuxio onde se nos regalan certezas, a defensa da vida que se conquista a través da lectura, a defensa dese terreo onde non hai contradición entre a gran literatura e os praceres do entretemento. Paseo agora de novo polas páxinas de O nome da rosa, esta vez na estupenda edición en galego de Aira Editorial, con tradución de Maite Jiménez. Pero dende que estiven camiñando polo documental, teño a sensación de que a voz dun xigante de Alessandria aínda vibra pola casa, en especial pola noite, capaz de dedicarme iluminacións definitivas: «Poderán o Papa de Roma e o Patriarca de Constantinopla non poñerse de acordo en se o Espírito Santo procede ou non do Fillo, e seguirán a discrepar ata a fin dos tempos. Pero os dous están obrigados a pensar que Clark Kent é Superman». Xuraría que vin un frade chamado Guillerme de Baskerville voando á súa mesma altura.