Dúas orquestras ocultas

Diego Ameixeiras PENSAMENTOS IMPERFECTOS

FUGAS

Estatua de Pessoa fronte a cafetería A Brasileira, de Lisboa.
Estatua de Pessoa fronte a cafetería A Brasileira, de Lisboa. SchiDD

06 ene 2023 . Actualizado a las 05:00 h.

O lume sempre activo da introspección, un corpo a corpo constante co pensamento, a vida no bordo das palabras, un sorriso para disimulalo todo. Chámase timidez. «Minha alma é uma orquestra oculta», escribiu Fernando Pessoa, experto en interiores. Estaba tomando café e na mesa do lado sentaron dous tímidos. Dúas orquestras ocultas á hora do almorzo, un espectáculo ao que non me puiden resistir. Puxen a antena —unha ollada de esguello, máis ben— e marabilloume a sutileza dos xestos, a profundidade dos suspiros. A suavidade ambiental. O ritmo moroso do diálogo, o tempo lento dun filme de Mizoguchi. As expresións non subliñadas, pero cargadas de sentido. A torpeza compartida. En tempos de inflación asoballadora do eu, coido que habita na xente tímida unha sabedoría natural contra a ditadura da extraversión que padecemos. Un recollemento transgresor, libertario. Un mundo que prefire non saír na foto, que non precisa afirmarse na divulgación continua, na propaganda biográfica. Un golpe cívico contra o egocentrismo. Unha resposta fronte á presunción que se revela nunha presenza discreta, na calidez sen aquelarres, na exposición calibrada do íntimo, na vontade de aceptar o silencio das conversas coma unha pausa, non coma un baleiro. A chamada «timidez das árbores» —fenómeno polo cal as copas de certas especies arbóreas evitan tocarse— leva décadas fascinando os biólogos. Unha teoría sostén que dese xeito comparten mellor o recurso da luz solar, e que sen rozarse colaboran na súa subsistencia dende a «beleza do illamento». Os tímidos humanos, arbóreos nos costumes, adoitan atoparse nos bares para conspirar contra as conversas torrenciais. Para certificar a excelente saúde dos seus silencios. Para estender as súas pólas sen rozarse, permitíndose autonomía e luz. Os tímidos da mesa do lado marcharon. Imaxineinos de volta nas súas casas, repasando punto por punto —implacables na arte de avergoñarse por trivialidades— todo o que falaran. Pedín outro café. Necesitaba reflexionar sobre o espectáculo. Lembrei entón o poema de Ángel González: «Sonrío y me callo porque, en último extremo, / uno tiene conciencia / de la inutilidad de todas las palabras». O camareiro serviume con pulso de cirurxián. Sorrín e calei, por suposto. Coma un poeta cantándolle de súpeto ao silencio, informado dos seus límites. No bar aínda se escoitaba o eco de dúas orquestras.