A distancia do horror


Salta polos aires o porto de Beirut. Somos conscientes da traxedia, recibimos noticias da dor, pensamos nas vítimas. Pero ao mesmo tempo sentimos unha atracción hipnótica polas imaxes e reproducimos unha e outra vez o momento do estoupido, fascinados polo ascenso dunha nube en forma de fungo que imita o efecto dunha explosión nuclear. O imán do horror activa o seu magnetismo con todo tipo de catástrofes, sexa un terremoto, un accidente aéreo ou unha cidade devastada por unha detonación. Somos de bo dente dende o sofá: todo nos vale cando as imaxes dan testemuño directa dun terror fortuíto. Non podemos deixar de mirar, aínda que nos pese, porque a destrución é o reverso necesario da vida, coa súa beleza estraña e contraditoria, e porque nos lembra que somos tan fráxiles e insignificantes como para desaparecer agora mesmo sen que o universo garde por nós un minuto de silencio. Na visión dun atentado terrorista sentimos por un intre unha adhesión perturbadora que nos deixa fóra de xogo antes de que pasemos a horrorizarnos: os responsables dun crime acaban de demostrarnos que o mal é unha posibilidade tan a man como ir á piscina ou baixar ao supermercado. Abonda cun impulso para cruzar a liña vermella. Hai un relato de Poe que explica como a tentación do mal, por moito que nos esforcemos, non permite demasiadas análises. A razón teima en apartarnos do abismo, e por iso sentimos que está tan próximo. Teriamos que recoñecelo máis. A imaxe violenta, mil veces repetida, encárgase de lembrárnolo.

Un Karl Marx pouco coñecido escribiu un apéndice moi querido por Ricardo Piglia que comeza así: «O filósofo produce ideas, o poeta poemas, o crego sermóns, o mestre compendios. O delincuente produce delictos». Sen apartarnos do espírito retranqueiro que exhibe o pensador alemán no texto, cómpre dicir que algo de razón leva cando defende que sen delincuentes e actos malvados non existirían nin a policía nin a administración de xustiza penal, coa súa correspondente tradución en postos de traballo. «Soamente a tortura deu pé aos máis enxeñosos inventos mecánicos e ocupa, na produción dos seus instrumentos, a un gran número de honrados artesáns». Marx apuntouse a eloxiar o crime dende o sarcasmo para facer o que mellor se lle daba, emendar o sistema establecido, neste caso sinalando a hipocrisía de quen o observa todo dende a distancia da súa abundancia económica. Como Poe, nunca saberemos ben que revela a profundidade dese aceno, mestura de fascinación e pesadume, que se nos pon na faciana cando reproducimos seguido as imaxes dunha traxedia ou un suceso criminal. Podemos procurar o seu significado mergullándonos a pulmón libre nesa visión do abismo, descubrindo quizais algún terror en nós mesmos, pero estamos máis cómodos marcando unha distancia, animados pola lixeireza dos tempos. Esa maneira de poñernos á defensiva diante da representación do horror, en forma de atentado ou catástrofe, parécese bastante as hipocrisías que denunciaba aquel Marx imprevisto de stand up. Pero que difícil deixar de mirar.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
0 votos
Comentarios

A distancia do horror