Despois de sentárense, os homes de antes tiraban das perneiras dos pantalóns para que non se lles formasen bolsas nas xeonlleiras. Tentaban así non estragar o tecido da peza nun tempo en que a roupa debía durar toda a vida, do mesmo xeito que se adoitaba darlles a volta ás chaquetas para que aguantasen máis. Lémbrao Xavier Carro falando da estreitezas indumentarias en Servir era o pan do demo. Historia da vida cotiá en Galicia (Galaxia). Sendo cativo, cando sobrevivían os derradeiros restos da cultura do remendo, recordo imitar aquel xesto dos maiores, ignorando que o seu significado proviña da penuria. Agora ninguén corrixe o prego dos pantalóns antes de tomar asento, pero aínda seguen vivos no ambiente algúns ecos desas antigas dignidades. Quizais porque dentro de nós respiran talantes calados doutra época, vestixios ocultos, estrañas marcas de sangue. Sinais cos que descubrimos a vella perplexidade dos nosos pais no primeiro espello da mañá.
Estes días non deixamos de repetir que está a morrer parte dunha xeración que soportou unha dura posguerra e non coñeceu a liberdade durante corenta anos, homes e mulleres que traballaron arreo para sacaren adiante uns rapaces que xa medramos sen Franco, nun país bastante máis libre e lixeiro. Non tiñan para gastar en bibliotecas. Nas súas casas apenas brillaba unha enciclopedia de cinco tomos entre figuriñas de porcelana, con sorte acompañada dun par de premios Planeta. Pero sempre entenderon que debían encher os estantes dos nosos cuartos con libros, confiados en que a factura dese desembolso, non sempre asumible pola súa economía, nos faría o mundo máis soportable. Efectivamente, está a desaparecer esa xeración de xigantes que nos proveron de Stevenson, Dumas e Verne coa mesma naturalidade coa que tiraban das perneiras dos pantalóns ou levantaban a saia para non engurrala.
O confinamento está a producir unha morea de vídeos onde os escritores aparecemos lendo en voz alta algunha páxina das nosas obras, convidados por editoriais ou festivais literarios que entenden que somos parte dese alivio que todos buscamos na comunicación co outro. A min sempre me entra un pudor tremendo nesas situacións, se cadra por pensar que se trata dun exercicio máis acaído para músicos ou actores, cuxo talento se alimenta coa proximidade do público. Non me ocorría o mesmo cando era pequeno e me detiña a contemplar uns señores do meu barrio que lían á raxeira, movendo os beizos, novelas baratas de Estefanía ou Silver Kane que logo trocaban no quiosco por outras aínda máis sobadas. Era fascinante observar aquela nutrida constelación de tipos duros, cunha xenética próxima a Johnny Cash, remoendo diálogos de vaqueiros ou vampiresas en celo, coma se estivesen a murmurar un credo de adhesión inmediata. Agora que moitos deles, ídolos de tantas infancias, están marchando sen que os fillos poidan acariñarlles as mans, teño a esperanza de aprender a ler en público con aquela maxestade. E a tirar dos pantalóns cara a arriba antes de sentar, que seica volve a posguerra.