Lembro perfectamente o día que coñecín a Yolanda Castaño e a Olga Novo. O que non sei é se foi a finais do 1998 ou a comezos do 1999. Fora eu á Coruña, á Facultade de Filoloxía, a unha actividade que organizaba o meu bo e querido amigo Luciano Rodríguez. Andaban ambas e dúas, alumnas aínda, Olga en Compostela e Yolanda na Coruña, vendendo por catrocentas pesetas a revista Valdeleite -gardo mostra dela-, un curioso deseño de vangarda metido nunha sacola como de veludo, suave e morna como a presenza daquelas dúas poetas transgresoras. Dicían elas, con afouteza e rexura envexables: «Reinventar o val, espir os textos coma corpos sen nome, esgazar os lazos (?) coma un pube esaxerado. Cando a estética e a ética que alza a cor contracorrente, cando a aparente desorde agocha a insubmisión da lectura máis louca, cando a desmesura é a nosa única forma de medir as cousas, este obxecto corporal que vai co Lume dentro». Nunca me atrevín a preguntarlles nin por xunto, nin por separado, cal delas era a mau que debuxou as palabras de intencionalidade da revista, tampouco, por suposto, quen ganduxara as saquetas de cores variadas que tanto chamaron a atención do persoal. Despoixa, fun intimando con Yolanda Castaño e descubrindo o seu enorme talento e a súa atractiva personalidade. Desde Elevar as pálpebras, poemario que lin con atención e que me valeu a vida para detectar o que sería a firme irrupción das mulleres poetas nos últimos noventa, fun seguindo a súa voz que marcou toda unha xeración e que incorporou á poesía de noso un xeito distinto de encararse, xuntando maus, pés, labios, fronte con fronte e pel con pel, ao feito poético, á imparable forza do verbo. De por parte, todos recoñecemos, nesta común república das letras pequena e envelenada, o traballo de Yolanda Castaño dentro e fóra, traballo que non lle envexo, porque encabezar proxectos, abrir camiños e materializar o que noutros só é doutrina e predicacións sen mollárense significa mérito e compromiso. Cando estamos en Gyeongju (Corea do Sur) e en Reykjavik (Islandia) ou en Buenos Aires -Yolanda e mais eu compartillamos unha viaxe á miña cidade natal- préstanos e énchenos de satisfacción que nos pregunten por unha poeta que sabe observar, que fai chiscar na boca a súa lingua fisterra e que, sen intérprete, pisa firme os auditorios do mundo sen pasar nunca desapercibida. The Winner Takes It All, a musa non leva un peso.