Unha explicación deuma quen me ensinou a foto: «é a miña comuñón e ti estabas convidado». Pero non é o que alí se celebra polo que pregunto. Esa resposta non ma pode ofrecer a persoa que sorpresivamente, un día que chamei a unha porta equivocada, me recoñeceu tras 40 anos e puxo nas miñas mans a imaxe que el conservaba con devoción.
O interrogante é o mesmo que atormenta a humanidade desde que existe. Por que un vello papel do colexio atopado entre as páxinas dun dicionario, unha entrada dun cine, que xa non hai, xurdida de entre as follas de Cantos ceremoniales que se che ocorreu reler, ou, como é este caso, unha fotografía en branco e negro, de súpeto te transportan ao pasado? A outro mundo, situado nun tempo que non existe. E che sorprende ver outra vez a cara anxelical do primeiro plano, tristemente desaparecida en plena infancia; a xenerosa veciña da rúa da Corredoira que nos agasallaba a cotío con ameixas ou mazás da súa horta; o rapaz tan intelixente que arruinou a vida coas drogas; o cativo do medio, en cambio, hoxe empresario de éxito; o rostro que sorrí á cámara, hai moitos anos emigrado a América; outros descoñecidos, quizais esquecidos.
Eu, no pasado. Xa non podo actuar alí, aínda que quixese; volver abrazar a Maricarme, bicar de novo a Margaritiña, empurrar a Pepeluís, xogar ao trompo con Xulio, ás bolichas con Tono. Son un imposible. Pero si podo reconstruír o episodio, recoñecer relacións, lazos, de amor, de camaradería, de admiración? dos que entón non era consciente e agora si. Por conseguinte, fanme estas testemuñas de antano vivir de novo a nenez, a xuventude, os tempos idos.
Iso é o que eu fago cando un recordo me dá unha labazada coma esta.