O Museo Mares de Cedeira anda enredando co léxico mariñeiro

Ana F. Cuba CEDEIRA

CEDEIRA

ángel manso

Convidaron aos veciños a aportar termos ligados ao mar, típicos da vila, e xa levan unha morea

12 mar 2017 . Actualizado a las 05:00 h.

No léxico mariñeiro de Cedeira, gaiteiro significa chubasco con vento; espello, un artefacto que se emprega para ver o fondo do mar desde a chalana, para coller percebes ao raño e tamén centolos; e larudo, persoa algo botada para adiante. Estes tres vocábulos, aportados e definidos por mariñeiros e outros veciños de Cedeira, pérdense entre a morea de termos relacionados co mar, moitos de uso exclusiva na vila, recollidos na páxina do Museo Mares de Cedeira na rede social Facebook. Nada máis lanzar a iniciativa, convidando a aportar termos singulares da lingua cedeirense, chegaron as primeiras palabras e as entradas van a máis.

Dise chinquilimpe «cando non das virado o aparello porque vén moito peixe» e arrechina montón para referirse a unha manobra moi forte. Chiquito equivale a nécora; canjrexa, a centola; un muchacho son 30 caixas (en clave); unha vella, 40; e un cicuta, 50. Chinjolo, ou chinjola, é a liña das varas de proa dos boniteiros e mosquita, a de popa. Un bonito grande pasa por matrero; un mediano, por recortado, e un pequeno, por mono; e para referirse a un peixe máis grande do normal, de calquera especie, din cañarte. Dise mordido «cando o aparello do maquinilleiro se traba na maquinilla ou halador»; atalijar, cando se amarra o risón de fondeo; e mar podre, cando está coma un prato. «A Cedeira había que vir e cando había que definir unha situación, se non tiñan o vocábulo, pois había que inventalo», apunta José Rodríguez Arribe, Jose de Vigo, un dos responsables da posta en marcha do Museo Mares de Cedeira, a través da asociación homónima.

De feito, na propia sala, no baixo da confraría de pescadores de Cedeira, pódese consultar a obra Léxico mariñeiro de Cedeira, un dicionario do mar escrito por Xavier Rodríguez Vergara. «Describe palabras usadas polos cedeirenses en relación á pesca e pareceunos interesante que agora a xente nos conte as que coñece. Moitas utilízanse noutros portos da contorna, porque o Cantábrico Noroeste forma unha unidade pesqueira e falamos a mesma lingua, pero hai particularidades en cada pobo», subliña R. Arribe.