Paréceme que cando chamamos cregos aos curas, facémolo cun chisco de mofa, e cando chamamos monxiñas ás monxas, facémolo con agarimo. Eu fágoo así, e se digo monxa penso nas que se adican ao ensino, como as da Compañía de María, ás que din clases de galego nos primeiros anos da democracia, para que se graduasen na Escola de Idiomas de A Coruña. Digo monxa e penso en Enma Prada, Charo Fernández?España, Aurora Peña, Membiela, María Antonia -que nunca quitou os hábitos-? Pero se digo monxiña penso nas da caridade, nas dos asilos e hospitais.
Aínda hai ferroláns que gardan na memoria unha imaxe que semella saída do cine neorrealista italiano: a dunha monxiña do Asilo de Ancianos, acompañada dun par de vellos asilados, que atendían o carro tirado por un burro, e recollían os alimentos que lles daban nas tendas de ultramariños. Tamén paraban no Derby, no Suízo, no Negresco? para levar os pousos do café das cafeteiras exprés, que no Asilo aproveitaban para facer café de pote.
En Ferrol xa no hai Asilo de Ancianos, nin monxas das Hermanitas de los pobres que atendan aos vellos; pero seguen con nós as Siervas de Jesús, que chegaron a Ferrol para atender os enfermos no Hospital de Caridade, no ano 1891. A aquel acto asistira a fundadora da congregación, María Josefa del Corazón de Jesús, que sería beatificada por Juan Pablo II no 1992 e canonizada no 2000. No Hospital de Caridade quedan cinco monxas, todas enfermeiras, cunha superiora burgalesa -sor Purificación-, tan amable como simpática. Hoxe as monxas xa non trocan o nome de pía cando toman os hábitos, pero teño una vivencia que me fai pensar que experimentaron cambios máis fondos.
O mércores da semana santa do ano 1983 ingresei no Hospital de Caridade, en Caranza, para ser operado de dúas hernias inguinais polo doutor Adolfo Rey Seijo. Aquela mesma tarde operoume, e como o responsable do mantemento no hospital era Samuel, algo parente meu, déronme unha habitación como a suit dun hotel de luxo. Ata aí todo de fábula, pero cando pasaron os efectos da anestesia empecei a sentir dores fortísimas no baixo ventre e no brazo, porque a agulla do soro estaba fóra da vea. Por moito que chamamos, a monxa -unha monxiña pequena, miúda e vasca- non apareceu cun calmante ata as sete da mañá; e cando, ás nove, Rey Seijo me preguntou como estaba, respondinlle que ben, pero que pasara a noite como un can. Volveuse á monxiña vasca, e preguntoulle, irado: ¿Qué pasa? ¿No hay calmantes? A monxiña baixou a cabeza.
Aquela tarde un celador tróuxome un suspensorio para que non me hichasen os testículos, pero debía de ser da talla do Cid Campeador ou do cabalo de Espartero, porque a min non me suspendía nada; e como me facía dano co peche metálico, quiteino. Cando chegou a monxiña vasca a facerme as curas, tivemos o diálogo seguinte:
-¿A usted no le han puesto un suspensorio?
-¿Un suspensorio? Eso era un cilicio.
-¿Usted ha puesto alguna vez un cilicio?
-No, hermana; nunca.
-Pues le advierto que el cilicio lastima mucho más. Y tenga en cuenta que estamos en tiempo de pasión y que el Señor está en la cruz, sufriendo por nosotros; así que también nosotros debemos sufrir con él y ofrecerle nuestro sufrimiento?
Comprendín por que me tivera toda a noite sen poñerme o calmante: metérame unha dor pía.
siro@siroartista.com