Aprende a distinguir: non todo o que se publica na web é igual de fiable
19 feb 2014 . Actualizado a las 12:44 h.Internet é o universo virtual no que se informan e comunican a maior parte dos estudantes de ciencias do noso país. Todos eles creceron nun mundo completamente dixitalizado. En contraposición aos seus pais e profesores, que naceron nun mundo analóxico e logo emigraron ao mundo dixital, os futuros científicos españois usan Internet e o seu servizo de máis éxito, a web, como os principais medios de comunicación, socialización e procura de coñecemento. Ademais, compórtanse dun modo completamente diferente aos seus proxenitores e mestres cando usan as novas tecnoloxías da información. Por iso son auténticos nativos dixitais.
No que se refire á forma de comunicarse e xestionar a información, os nativos dixitais comparten unha serie de características. Son capaces, por exemplo, de prestar atención a moitos recursos á vez: o móbil, o chat, as redes sociais, YouTube e algún que outro blogue. Ven menos a televisión que os seus pais e para eles as principais fontes de coñecemento son Google e a Wikipedia. Case non utilizan o correo electrónico, pero non poden vivir sen Whatsapp, Facebook ou Instagram. Se lles désemos a opción de substituír as clases de Bioloxía, Química, Física ou Matemáticas por un bo vídeo ou un documental, faríano sen dubidalo. E outra característica importante é que para eles é fundamental compartir a información e as emocións de forma inmediata, desinteresada e pública, xusto o contrario que os seus pais.
Os nativos dixitais tamén teñen en común algúns puntos débiles. Por exemplo, como na web atopan case todo de forma rápida e fácil, teñen escasa capacidade de estudo e de investigación. Tampouco son demasiado reflexivos sobre a calidade da información científica que reciben e manexan, o que pode chegar a converterse nun problema. Podería resultarlles moi útil, por exemplo, contrastar a veracidade e calidade dos documentos que consultan e descargan da Rede. Do mesmo xeito que sucede nos medios de comunicación científica clásicos, en Internet cólganse artigos e reportaxes pouco documentados e rigorosos. É necesario esforzarse en contrastar as fontes, comparar varias páxinas e realizar seguimentos dos autores para comprobar o seu grao de competencia. É o mesmo método que usan os científicos cando consultan e revisan as referencias bibliográficas sobre un determinado tema.
Tamén deberían prestar atención ao modo en que usan os blogues e as redes sociais. Na maioría delas cólgase unha chea de información persoal con alto contido emocional, pero con escaso valor científico. É, xa que logo, información pouco fiable. Ademais, calquera pode colgar no seu blogue ou páxina fotos e información doutros autores. Deste xeito, pode chegar a crearse unha cadea sen fin de acumulo de erros.
COMO SEPARAR O PO DA PALLA
1. Unha boa páxina científica debe deixar claro cal é o seu obxectivo e quen son os seus autores e patrocinadores, así como a que institución ou empresa pertence.
2. O seu contido debe estar escrito por científicos con competencia e autoridade na materia e debe actualizarse con regularidade.
3. As ligazóns que propón deben estar en vigor e funcionar correctamente.
4. Por suposto, a información ten que ser obxectiva e estar claramente separada da publicidade, que ha de ser limitada.
5. Ademais, deberiamos poder consultar esa información sen ter que pagar pluses, utilizar un navegador concreto ou descargar «software» da compañía propietaria.
Son criterios que os estudantes de ciencias deberían utilizar para peneirar as páxinas que consultan e separar o po da palla.
Actividades
Avaliación crítica dunha páxina web
Propómosvos un exercicio práctico de avaliación crítica dunha páxina científica. Elixide varias que vos parezan interesantes e utilizade esta lista de preguntas para construír unha ficha de avaliación do contido. Logo, repasade o conxunto de respostas para decidir se a páxina merece un aprobado
- ¿Cando foi creada? ¿Actualízase con regularidade? ¿Está claro quen é o autor? ¿Podemos contactar con el e consultar o seu currículo? ¿Permite coñecer quen son os propietarios e patrocinadores? ¿Son patrocinadores altruístas ou interesados? ¿Facilita medios de contacto co autor (atención: non debedes confundir ao autor dunha páxina ou artigo co «webmaster»)? ¿Está claro (e é convincente) o seu obxectivo? ¿Poderían ter outros obxectivos (por exemplo, comerciais) os autores e propietarios do sitio? ¿É fácil de usar? ¿Que cousas convértena en amigable? ¿Necesitas pagar ou comprar software para navegar por ela? ¿Que fontes de información utiliza? ¿Son fontes de información rigorosas? ¿Resultouche útil? ¿Por que deberías (ou non deberías) utilizar a información que contén? ¿É mellor ou peor que outras páxinas similares que consultaches?
Hemeroteca dixital
Para exercitar a vosa capacidade de investigación, propómosvos un sinxelo proxecto de análise de noticias dixitais. Utilizade o Buscavoz, o buscador de La Voz de Galicia, para facer unha recompilación de noticias científicas publicadas o último mes. Logo, abride e lede cada noticia. O proxecto consistirá en realizar un seguimento dunhas cantas desas noticias.
Algunhas pistas para enfocar a análise.
- ¿Refírense as noticias a novos descubrimentos científicos?
- ¿Supoñen estes descubrimentos un avance científico, biomédico ou tecnolóxico?
- ¿Participaron científicos españois ou galegos neses descubrimentos?
- ¿Coñeces a algún deles ou algún traballa nun laboratorio ou universidade próxima ao teu colexio? Se é así, trata de conectar con el ou ela para pescudar cousas sobre a súa actividade investigadora
- Entra nos foros de opinión anexos a esas noticias e analiza as opinións dos lectores. ¿Están a favor ou en contra da opinión do autor? ¿Que opinan do fondo da noticia?