Antonio Brey, Xeneral da Bandeira: «Tiven a sorte de aprender dos máis grandes»

Rocío Perez Ramos
Rocío Ramos LALÍN / LA VOZ

SILLEDA

miguel souto

Su orgullo son sus hijos Carmen y Martín que salen de Xenerais da Ulla con la misma pasión que su padre

12 feb 2024 . Actualizado a las 12:36 h.

Antonio Brey Taboada (A Bandeira, 1963) confiesa que «nunca me gustou moito disfrazarme». De aquellos entroidos de cuando era pequeño, cuenta que «había unhas mascaritas e puñas uns trapos que collías na casa. Había as típicas bromas dos que saían polas rúas e ías a brincar con eles». Aún no había desfiles ni concursos. Aunque no era muy amigo de disfrazarse acabó convirtiéndose en uno de los xenerais imprescindibles en A Bandeira. Todo empezó, comenta, «pola paixón polos animais, porque sempre me gustaron moito os cabalos». En su carrera como Xeneral da Ulla tuvo mucho que ver «Manolo Servando, que era un dos máis emblemáticos que houbo aquí e o noso veciño de porta». Esa cercanía le llevó «a que el me contara as súas batallas e eu, ao escoitalas, foi como empezoume a gustar a cousa».

En poco tiempo, apunta, «animoume a ir». La primera vez que salió, calcula, «non estou seguro, pero si que foi antes dos 80» con lo que tendría menos de 17 años. Lo que sí recuerda es que «fun de lanceiro, que é o escolta da garda da tropa e vestinme moi bonito porque me vestiu Maruja, a muller de Servando, cuns panos antigos e ía todo orgulloso. O seguinte ano penso que fun de sentinela e o seguinte xa de xeneral». Ahí empezó su pasión por «facer arengas, que sempre foron a miña ilusión».

Un arte dialéctico que exige riqueza de vocabulario, improvisación y también una entonación característica. Recordando la primera batalla contra el maestro en un Alto no olvida los nervios que pasó pero también el orgullo «porque saíume ben» y la felicitación de Manolo Servando. Cuenta que «estabamos traballando, se cadra eu ía a bodega e mentres estabamos lavando os pipos, el dicíame unha arenga, eu facíalle outra; eu estaba traballando e facía arengas de seguido. Tiven a sorte de coller o gusanillo e aprender con el».

Fue «esa forma de contar e de narrar» lo que le enganchó. Resalta que «esa xente tiña unha memoria privilexiada e receptiva que hoxe non temos». Cuando se enfrentó contra Servando «impoñía porque era un personaxe e non se levaba nada preparado porque hai que responder ao que che din, que non sabes que vai ser».

Con el paso del tiempo «tiven a sorte de coñecer aos mellores que houbo na comarca; estaba Sueiro, Gómez e Servando e cos tres enfronteime. Logo viñeron moitos máis. Era un gustazo, era outra raza diferente na posta en escena do entroido, era totalmente diferente, cada un deles foron moi bos». En aquellos tiempo en los Altos «había menos xente, íamos cinco o seis e un pequeno coro detrás. Xa había un problema porque non había cabalos. Había que buscalos. Unha vez fun a buscar un a Escuadro para un home e o cabalo tróuxome ata A Bandeira porque eu non sabía por onde ir».

Años más tarde se levantó la carretera N-525 y el entroido sirvió para reclamar y protestar por unas obras que no daban acabado. Esto originó «que baixara unha comparsa moi grande e estaba Suso Otero que ía gravando, algo que non se facía antes. Houbera moita xente e a partires de aí foi tirando para arriba e aparte de medrar o Alto, medrou o entroido».

Con el cambio de siglo «ou por aí» llegaron las primeras Xeneralas «e agora a pouco máis son todas mulleres, pero ¡coidado!, o fan moi ben». Brey subraya la labor de José Casal en el colegio creando una escuela con los niños y un entroido infantil que puso una semilla para el futuro. En A Bandeira los trajes son en común de la asociación, nadie los tiene propios y cree que se necesitaría volver a hacer algunos más.

«A entoación, a mirada, a rabia coa que se falaba, a forma de falar que tiñan antes era unha guerra dialéctica moi intensa e tiven a sorte de aprender dos máis grandes», dice. Hoy su orgullo son sus hijos: Carmen, de 17 años, y Martín, de 14, «que me rompen a cabeza todos os días porque enfronteime a eles estes anos. Agora saben as arengas todas que lle dixen a fulano e a menganito. Xa dominan a entoación e xa fan arengas eles». Cree que «é a mellor herdanza que lle podo deixar».

Estos días, comenta, «digo empanada e xa me saltan cunha arenga miña que di: ‘a empanada has probar, que non has de tragar o pan, batacazo que che meto vas pasar San Sebastián' e cousa que digo arenga que me lembran». Si a él le gusta el entroido, a su mujer, Rosario, «encántalle». La familia es fiel a su cita cada año en Castro, en Laza. A Brey le emociona «o sentimento» que se palpa en los foliones de Viana o Vilariño de Conso o en la forma de interactuar de los felos de Maceda. Recuerda en A Bandeira, «Altos moi bonitos» y celebraciones que acaban en baile. Cuenta que «desde o cabalo a perspectiva é outra» y al preguntarle si se ligaba de Xeneral, asegura que «non, que as mulleres tiñan medio de subir ao cabalo. Iso era despois (risas). Como despedida unha orde de Xeneral: ¡A entroidar ben!».