Falar dos bardos en Galicia é viaxar a unha figura mística onde a poesía e o destino da nación se entrelazan. Aínda que o termo bardo ten unha orixe pancéltica (os poetas cantores de Irlanda, Gales ou Bretaña), en Galicia adquiriu unha dimensión única, especialmente grazas ao Rexurdimento do século XIX.
Na tradición antiga, o bardo non era só un artista; era o gardián da memoria. Era quen recordaba as liñaxes, as batallas e as lendas. En Galicia, esta figura foi recuperada polos intelectuais do romanticismo para dar voz a un pobo que sentían durmido. O bardo galego non canta para si mesmo, canta para espertar a conciencia dun país.
Se hai un nome inseparable deste concepto, é o de Eduardo Pondal. El asumiu o papel de bardo dándolle a Galicia unha épica propia. Pondal imaxinaba unha Galicia de tempos heroicos, poboada por celtas e guerreiros. O noso himno nace do seu poema Queixumes dos pinos. Nel, o bardo diríxese aos «rumorosos» e interpela aos «bos e xenerosos» para que defendan a terra. Para Pondal, a poesía era facho que debía alumear o camiño de regreso á liberdade e á dignidade.
A iconografía do bardo galego adoita aparecer ligada a diferentes instrumentos de corda, como é o caso da arpa céltica. Estes instrumentos representan a harmonía entre o ser humano e a natureza. No contexto galego, o bardo moitas veces dialoga cos elementos: fálalles aos piñeiros, escoita o ruxir do mar ou interpreta o silencio do granito. A herdanza dos bardos non se detivo no século XIX.
Esa figura do «poeta que guía o pobo» evolucionou co tempo: Curros Enríquez representou o bardo máis social e combativo, denunciando a inxustiza e a opresión. O colectivo Voces Ceibes, durante o franquismo, foron os cantautores que exerceron de bardos modernos, usando a canción como ferramenta de resistencia política e cultural.
Para un bardo galego, a paisaxe non é un escenario, é unha personaxe viva. Ao igual que buscamos o latexo da terra, o bardo buscaba e busca a alma de Galicia no ruxir das augas e no misterio dos montes.