Aquel maletín


O próximo luns fará 82 anos que morreu nunha vila francesa, Collioure, don Antonio Machado, para moitos, compendio de virtudes literarias e cívicas. Non hai, na intelectualidade española do XX, un nome que concite tanta adhesión moral. Pero eu, hoxe, non quero referirme a ese 22 de febreiro de 1939, día no que un home cabal e escritor grande morre no exilio, tratando de termar da nai, que falecería tres días despois; eu, hoxe, non me podo substraer aos días previos á chegada a Francia, nos últimos días de xaneiro.

Sabido é que Barcelona é tomada polas tropas de Franco o 26 dese mes, data na que don Antonio, con outros intelectuais, xa iniciaran, había días, o éxodo cara a Francia entre multitudes que fuxían do imparable avance dos triunfadores. Xa próximos á fronteira, o drama para aquel cidadán «viejo y enfermo», foi dantesco, pese a que as autoridades da zona e os acompañantes esforzáronse en atencións. Entre os acompañantes ían o filólogo Tomás Navarro Tomás, o escritor Corpus Barga e o poeta catalán Carles Riba, e todos se desvivían por don Antonio e dona Ana, súa nai.

Era o 28 de xaneiro de 1939. Pasan catro días na masía de Raset, onde don Antonio decide entregarlle, para a súa custodia, á administradora, Llúcia Teixidó, un maletín con escritos, responsabilidade tan grande que ela non se atreveu a asumir. Cando, moi preto da fronteira, as tres ambulancias nas que ían non poden transitar -e os choferes abandonáranas-, Machado e os seus farán un traxecto a pé tras deixaren as pertenzas nos vehículos, entre elas o maletín.

Que contiña aquel maletín? Sen dúbida ningunha, as decenas de cartas de Guiomar (Pilar de Valderrama) escritas entre 1928, o ano en que se coñeceron, e 1936, cando os separou a guerra. É lícito pensar que había outras cartas, de amigos e admiradores, entre elas as de Manuel Azaña e Enrique Líster. Perdeuse para sempre aquel maletín que don Antonio tanto temía perder? Doe pensar nesta gran perda.

Unha vez, soñando, vin o maletín no arquivo dunha prestixiosa universidade dos Estados Unidos. Como chegara alí é algo que o relato do soño non contén.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
0 votos
Comentarios

Aquel maletín