Da «Vila Bocontii» a Begonte

A Real Academia Galega e a Asociación Galega de Onomástica publican volumes de toponimia dedicados ao concello lucense e mais a Rábade, Trabada, Ames e A Estrada

Freixanes (tercero pola esqueda), con algúns dos autores dos traballos
Freixanes (tercero pola esqueda), con algúns dos autores dos traballos

redacción / la voz

Galicia conta cun tesouro toponímico: os seus 40.000 nomes de entidades de poboación representan a cuarta parte dos de toda España e 4.000 máis que Portugal. Nesta riqueza pescuda a colección Terra Nomeada, unha serie de volumes promovidos pola Real Academia Galega e a Asociación Galega de Onomástica. Tralo libro inicial de Luz Méndez sobre Agolada, este martes presentáronse catro novos títulos: Trabada, a cargo de Xulia Marqués; Begonte e Rábade, por Paulo Martínez Lema; A Estrada, de Fernando Cabeza Quiles; e Ames, da autoría de Xosé Ramón López Boullón. Entre todos suman 1.200 nomes.

«A lingua é a expresión máis afortunada que os seres humanos temos para identificar e compartir a realidade», explicou o presidente da Academia, Víctor F. Freixanes. «Os nomes de lugar forman parte do corazón da lingua, patrimonio histórico no que recoñeceremos a memoria dos nosos devanceiros», engadiu.

Ana Boullón, académica correspondente e presidenta da Asociación Galega de Onomástica, salientou que a gran maioría dos nomes de lugar de Galicia son de orixe latina, pero tamén se encontraron restos antiquísimos de orixe prerromana, así como nomes de posesores medievais. A toponimia, ademais, achega información sobre a evolución da lingua e tamén sobre como era a nosa terra en épocas pasadas, dende aspectos de xeografía física a xeitos de habitar ou oficios, ademais da pegada da Igrexa católica. 

Begonte e Rábade

Nomes persoais. Begonte ten a súa orixe no nome persoal Vocontius ou Bocontius, parece ser que de orixe celta, a través dun sintagma (Villa Bocontii). A atestación máis antiga fiable é Boconti, no testamento do bispo Sisnando, no ano 966, conservado no Tombo de Sobrado. Pola súa banda, Rábade podería retrotraerse á voz hispano-árabe rabad, que significa ‘barrio’ ou ‘suburbio’, do que tamén deriva arrabalde. 

Trabada

«Tabulata». Trabada é unha extensión metafórica de táboa (e taboada), unha evolución semántica de ‘cuberto de táboa’, ‘superficie igual a’ e logo ‘terreo chan’. Entre os séculos VIII e XIII hai un uso ininterrompido de tabulata, para localizarse Trabada no Diploma do rei Silo, do 775, onde tamén aparece o topónimo O Piago Negro, en referencia a un pozo grande dun río, profundidade subliñada polo adxectivo. 

A Estrada

«Via Strata». En latín strata é o substantivo ou participio pasivo de sternere, ‘estender polo chan’. O topónimo viario refírese a unha estrada antiga que pasaría pola localidade que lle dá nome ao concello. A parroquia de San Paio da Estrada foi creada en 1855, en substitución da de San Paio de Figueiroa, e a documentación do topónimo A Estrada xa aparece nun documento de 1556 referente a un veciño, Juan Rabón.

Ames

Humidade. O nome do municipio pode interpretarse como un derivado coa mesma raíz que Oia, a raíz hidronímica indoeuropea weg-. O significado do topónimo sería o de ‘lugar moi húmido’. Tamén o nome da comarca, A Maía, ten que ver coa auga, xa que procede dunha raíz hidronímica indoeuropea, Am-, que remite a auga, río ou canal.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
3 votos
Comentarios

Da «Vila Bocontii» a Begonte