Un lobo ouvea no planalto

Aser Álvarez CINEASTA

CULTURA

29 ago 2015 . Actualizado a las 05:00 h.

Fóisenos Bento da Cruz (Montalegre, 1925), o cronista do Barroso e Tras os Montes. Velaquí o principio (e a fin) do mundo do meniño que pastoreaba o gando no monte nun tempo de fame e contrabando. O cativo ía para monxe mais rematou por facerse médico rural, daqueles que atendían á xente sen cobrar. Este martes, con noventa anos e despois de vinte de loita, finaba no Porto o mesmo home que deixou escrito hai máis de cinco décadas: «Enterrem-me na Serra da Ilusão/ em cujos píncaros e faldas / cai neve, beijos, esmeraldas / para que do meu podre coração / nasça uma fonte de água abençoada / que mate a sede e cure a bicharada».

Os versos pertencen a un esquecido poemario co que se estreaba en 1959. Despois de máis de cinco décadas escribindo, «o doutor Bento», como era coñecido entre os seus veciños e os lectores do Jornal Correio do Planalto, que dirixiu até hai só uns días, déixanos moito máis que a súa xenerosidade: máis de vinte referencias entre contos, novelas, biografía, ensaio e crónicas, magníficas estas últimas e compiladas en Prolegómenos. Imprescindibles son as novelas O Lobo Guerrilleiro e A Loba, adaptadas ao galego por Moncha Fuentes.

Convidamos a Bento a participar nun congreso sobre solidariedade e resistencia antifranquista hai dez anos en Celanova. Xa maior e delicado, descubrimos daquela o seu rigor investigador nunha conferencia inesquecible, desenvolvida despois no libro Guerrilheiros antifranquistas em Trás-Os-Montes. No 2011 démoslle a guillada e a boina de Arraiano Maior da man de X.L. Méndez Ferrín e o Padre Fontes. E aínda o vimos por derradeira ver no cemiterio de San Breixo, ao pé do xacigo de Celso Emilio, onde falamos de Miguel Torga e do apego á terra. Bento e Torga partillaban conexións telúricas coa mesma matria arraiana cuxa tradición, espírito e oralidade souberon recoller e levar á escrita coma poucos. Tamén os unía Coimbra, onde se fixeron médicos, o cultivo do xornalismo e a procura da precisión no uso da linguaxe. Coincidían tamén na orixe familiar labrega e no amor á terra. Remexo na memoria e escoito agora as voces ancestrais dende a ultratumba. Un lobo solitario percorre os vieiros segredos da torgueira infinda da Raia Seca e ouvea.