Hai xente que ten alma. Outra, bastante, moita, non. Xente que escribe e que fala con ela, coa alma. Xente que resume nunha frase a vida vivida e a vida ausente, penada. Xente que tece letras con salitre e fai un caldo literario co que choras coma coas cebolas bravas. Hai xente boa, escritores, que tragaron palabras. Que as buscan en lugares ocultos (¿sóanlle as furnas das enxivas?) para regalarllas a outros que precisan cura. «Se o lector lía ben, podía ler a palabra e tamén ver nela aquilo que se nomeaba, e se cadra algo máis. O que non se dicía». Escríbeo Manuel Rivas en As voces baixas, un deses autores que conta cousas nos brancos que quedan entre as liñas, que furga nos silencios. Xulguen se ten alma.
Para contar sen letras hai que saber moito, e hai xente que sabe, que domina os mecanismos da creación. Non se mercan, téñense ou non. Hai cousas que só se poden escribir con pena, con melancolía, e cousas que son moi complicadas de contar. Non valen verbas de ningún idioma. A quen sabe usar os silencios debe de amolarlle que non o entendan. Amolarlle tanto coma que ferva o café.
Hai libros que merece a pena ler só por atopar unha frase que o condense todo, unhas cantas liñas que arroupen o frío dun, un frío que non é noso. Hai libros que contan por diante e tamén por detrás, sobre todo por detrás. Saladina e Dolores protagonizan un da Galicia dos anos ciencuenta na Terra Chá, da Galicia na que se lle quere máis a unha vaca que a un veciño, na Galicia que aínda quenta o esterco das cortes. Las inviernas é un descubrimento. Moi galego a pesar do seu castelán.
En O misterio dos fillos de Lúa, Fina Casalderrey fala dun reloxo que semella un corazón para esconderlle a un gato a ausencia da nai: tic-tac, tic-tac, tic-tac... A todos nos fai falta alguén ao carón, aínda que sexa mentira. Non importa a historia completa. Esa obra debe existir só por ese corazón. Existen historias viúvas. Tristes coma as lápidas que xa non limpa ninguén. Tristes coma un can negro de tres patas empapado pola chuvia de decembro. Isto iscribiuno en Baila baila baila un xaponés ao que se lle resiste o Nobel. Non hai frase que defina tanto a mágoa. Hai xente que conta máis alá das letras. Xente que ten alma. Xente que merece escribir.