O 5 de marzo inauguramos na Casa de Galicia en Madrid a exposición 40 anos de Autonomía Galega nas caricaturas de Siro, e días antes envieille a invitación ao xornalista Fernando Ónega. Sabía que estaba enfermo e non podería asistir, pero quixen confirmarlle que o tiña na memoria e me alegraría velo. A nosa amizade foi longa e sólida, de cincuenta anos polo menos, e, aínda que a distancia non nos permitiu os encontros desexados, en ningún momento significou o esquecemento. Ser amigo de Ónega era doado. Explicouno moi ben Fernando Salgado nun artigo no que falaba da relación entre eles, primeiro nas aulas dun instituto de Lugo e despois ao exerceren o xornalismo en Madrid; Ónega en Arriba, xornal do Movemento, e el en Mundo Obrero, órgano do PCE. E concluía cunha afirmación que comparto totalmente: «Con media ducia de Ónegas na prensa non habería polarización política en España».
Fernando Ónega facíase querer porque nunca deixou de ser o rapaz que saíu da aldea luguesa de Mosteiro e porque non acabou de crer o seu éxito profesional. A Ónega quixémolo todos os colegas, agás outro grande do xornalismo: Gregorio Morán, coñecedor máximo da Transición e crítico insubornable, leal a si mesmo e intolerante ante a censura dos editores; pero tamén soberbio e faltón ata límites inimaxinábeis. En 2013, cando Ónega publicou o libro Puedo prometer y prometo, Morán soltou unha arroutada contraditoria: «Conozco demasiado a Fernando Ónega como para leerme su libro, su última mentira […]. No quiero imaginar las tonterías que estará escribiendo ahora».
De Gregorio Morán dixera José Martí Gómez, colaborador do semanario satírico Por favor: «Yo no quisiera por nada del mundo tener a Gregorio Morán como yerno, pero si fuese director de un periódico soñaría con tenerlo como colaborador, siendo consciente de que me traería multitud de problemas pero también mucho prestigio». Problemas sen dúbida, porque Gregorio Morán sentíase o profesional máis listo e máis honesto —quizais o único listo e honesto— da súa xeración. Na dedicatoria da biografía de Adolfo Suárez, editada no 2009, escribiu: «A mi generación, que empezó luchando contra la mentira que fue el franquismo y que luego acabó aceptando todas las demás». Todas as demais de quen? De todos, porque a Morán no teclado do ordenador non o supera Rambo coa metralleta: «Los padres de la Transición eran absolutamente impresentables». E os pais da cultura tamén. En El cura y los mandarines, o seu último libro, vai de Ortega a Muñoz Molina e non salva a ningún: o que non é un falso, é un trepa ou non sabe escribir. Por iso Ónega non entrou ao trapo e non respondeu ás provocacións.
Como unha provocación máis, Gregorio Morán, con 79 anos, morreu o 23F. Fernando Ónega, con 78, finou o 3 de marzo e houbo que desmontar parte da miña exposición para acoller a capela ardente. Si, finalmente veu e na inauguración sentimos a súa presenza.
Ónega e Morán. Hainos que ler aos dous. Eu fágoo e seguirei facéndoo.