María Victoria Moreno, «autófona»


Estamos xa no ano literario de María Victoria Moreno Márquez (1939-2005) e cómpre sementar información e inquedanzas antes do 17 de maio. Sabido é que a ilustre escritora non foi galega de nación nin de formación idiomática, pero que chegou a Galicia (a Pontevedra), onde preparou a fondo as oposicións de profesora agregada de Lingua e Literatura españolas, que gañou brillantemente en 1965, tanto que escolleu a praza do Instituto Masculino de Lugo (hoxe Lucus Augusti). Foi en Lugo onde se iniciou o seu compromiso coa lingua galega: falala, escribila, gabala, reivindicala, ensinala… Cando publica Mar adiante, en 1973, que eu prologuei, aínda era unha escritora alófona en galego?

Poeta alófono no noso idioma foi García Lorca (1935), que escribía a nosa lingua desde fóra, moi desde fóra, axudado case sempre por Guerra da Cal, quen, nunha carta de 1949, chega a dicir: «Él me decía un verso en castellano y yo lo traducía libremente al gallego, buscando, como es natural, las palabras que a él más pudieran impresionarlo por color, sonido y evocación mágica. Si no le gustaba alguna, yo le daba otra opción, y él, augustamente, elegía la que le salía de los cojones líricos». Menos alófono foi o poeta catalán Carles Riba, que antes, en 1911, escribiu dous poemarios en galego para agasallar a unha mociña da que estaba namorado, Pepita Vila, filla de galegos de Barcelona. Pero Riba, estudante universitario de Filoloxía e rigoroso no seu achegamento aos textos galegos, é máis auténtico que Lorca. Máis auténtica que Carles Riba é a estadounidense Anne Marie Morris, que publicou en 1964 Voz fuxitiva, no que conta algo insólito: «Eu non escollín o galego… foi o galego o que me escolleu a min».

Se o poeta alófono é o poeta que escribe desde fóra do idioma, poeta autófono é o que escribe desde dentro, o que respira nese idioma (Luís Pimentel nunca escribiu en galego porque se sabía alófono). En canto a María Victoria Moreno, foi ela quen nos aclarou, en 1993, cal era o seu nivel de instalación lingüística na lingua asumida. Refírome ao relatorio, titulado Escritora alófona eu?, lido no I Congreso de Poetas Alófonos en Lingua Galega (Universidade de Santiago). Nun momento afirma: «Non son alófona porque o que practico, se é que escribo, poderíase definir como unha amorosa autofonía: a lingua de Galicia, desde hai anos… é a lingua de meu». Paga a pena ler este relatorio, con agudas observacións, e que finaliza con esta declaración: «A miña relación con Galicia e a miña opción pola súa lingua é simplemente unha historia de amor».

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
4 votos
Comentarios

María Victoria Moreno, «autófona»