Entre «A filla de Ryan» e «A vida de Brian»


Nestas semanas de tanto dramatismo político e tanta mensaxe apocalíptica circulando por España adiante, só os humoristas son quen de atinar co enfoque. Son eles quen nos fan lembrar máis A vida de Brian, a inesquecible película dos Monty Python que define a estupidez política facendo unha parodia da vida do fundador do cristianismo, que o dramático filme de David Lean sobre as loitas pola independencia da católica Irlanda. Igual que no tardofranquismo e a transición, outravolta o humor define a o erro presente e enuncia a aspiración sensata. Como naquel tempo tampouco agora a comedia logra sempre expulsar o drama pero é quen de acurrunchalo. A solución sempre está alén do absurdo. 

Como na transición de hai corenta anos o que aquí se discute é o futuro da convivencia. A forma de organizar a convivencia: iso é un Estado. Estase cuestionando como se constitúe o Estado e iso non pode non aceptarse porque é como negar a realidade e máis o cambio. A diferenza de hai corenta anos, hoxe o Estado está democraticamente constituído. A solución só pode ser pois democrática e legal. O problema é como sumar democracia e legalidade no asunto catalán, tal como propón o lehendakari vasco. A aspiración de hoxe só pode darse e resolverse en liberdade e con respecto pola diferenza. «Liberdade, amnistía, e Estatuto de autonomía» era un dos berros antifranquistas nas que logo foron nacionalidades constitucionais.

Como na transición hai quen está disposto a solucionar os problemas de convivencia pola forza. Vinte anos son moitos e corenta moitos máis, por iso asombra menos o que mudou que o que non mudou. Podería repararse, por exemplo, na incapacidade para construír unha forma plural e diferente de poder ser español, pois despois de catro décadas constátase que a única innovación procede dos agresivos cánticos paridos nos campos de fútbol.

O importante sempre é dar coa pregunta. Neste asunto preguntémonos por que é tan difícil reformar a Constitución de 1978. Unha constitución responde a un tempo e a unha correlación de forzas e ambos os dous mudaron, pero hai unha parte da dereita que entende que a Constitución, máis que un acordo, é un límite que non pode ser superado. Entende, de feito, que non poden modificarse os límites do 78 máis que nun sentido recentralizador e así o vén facendo dende hai tempo.

As nacionalidades na Constitución son cousa diferente das rexións. Por iso Manuel Fraga protestaba daquela que era chamarlles nacións con outro nome. A asimetría que hoxe se nega está xa no proceso constituínte e na letra da Constitución, con dúas vías diferentes de acceso á autonomía. A bilateralidade que hoxe din tabú estivo no proceso constitucional orixinal: en Cataluña cando Tarradellas como president no exilio acepta dende o balcón a monarquía a cambio da restauración da Generalitat. No País Vasco e Navarra a través dos dereitos históricos. En Galicia no proceso da Aldraxe. En Andalucía na incorporación á vía das nacionalidades chamadas históricas. A comedia e a traxedia só son metáforas da Historia.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
28 votos
Comentarios

Entre «A filla de Ryan» e «A vida de Brian»