Nunha viaxe realizada, aló polo 87, coa idea de gravar músicas tradicionais en lugares coñecidos como os «lindeiros da galeguidade» (terras do Bierzo, Occidente de Zamora ou Occidente de Asturias) e despois dun longo percorrido fomos caer na Fonsagrada. Lembro que era Semana Santa e alí coñecemos a Emilio do Pando, home de aspecto tranquilo, bo conversador, amable, e polo que parecía, gran coñecedor da música feita no concello e na súa contorna. Sabía perfectamente a que portas chamar porque fora carteiro durante moitos anos, despois de ter sido xastre. Destes oficios e do de gaiteiro víñalle o contacto directo coa xente e a súa sorprendente capacidade de relación. Pando era un home sabio cun saber popular herdado e macerado co paso dos anos, ao tempo que tamén un bo e xeneroso, facéndonos partícipes dun tesouro moitas veces agochado e silencioso que é a transmisión oral, á cal, un home como el tiña tanto que aportar…. Descubriunos un pequeno instrumento que aínda vive e sona con forza por aquelas terras chamado «trompa galega» ou birimbau e sorprendeunos o ben que o interpretaba. Falounos de Herminio da Fonfría, Ramón da chiculateira, Xusto de Pacios, Sergio da Veiga de Logares, Emilio Fernández e moitos outros que tempo despois fomos coñecendo e que por desgraza xa non están entre nós…. Foi nesta terra marabillosa onde vin os mellores solistas de gaita, onde me sentín e me sinto como na propia casa e onde grazas á figura de Pando, principalmente, souben da dimensión e transcendencia que ten a transmisión oral nunha cultura tan rica e viva como a nosa. Hai poucos días Pando tamén deixou o mundo dos vivos, mais quedounos o seu legado, un legado que nos toca difundir agora a nós na súa memoria.