As leccións de Pedrógão


Comecemos co máis evidente e obxectivo. O sábado á primeira hora da tarde, Portugal e Galicia se encontraban sufrindo a maior anomalía de temperaturas máximas do continente europeo: en torno a 15 graos por riba da media dese día no período 1980-2010. Á vez, unha seca prolongada facía que os índices de humidade se encontrasen en mínimos históricos para esta época do ano. A combinación de ambos efectos tivo moito que ver coa virulencia do desastre de Pedrógão: este xornal recollía as declaracións do secretario de Estado de Interior portugués sobre a propagación do lume dunha forma «que non ten explicación». Todo o precedente soa á definición de manual de evento extremo asociado ao cambio climático, o que máis preocupa polos seus efectos letais aos investigadores que traballamos neste campo. E non queremos aquí atribuír ao cambio climático este fenómeno puntual vivido en Portugal hai días pero si á maior recorrencia probabilística deste tipo de situacións pola presenza de maiores concentracións atmosféricas de gases de efecto invernadoiro, o que a efectos prácticos ven ser practicamente o mesmo.

Porque a resposta obvia para limitar a ocorrencia futura destes efectos extremos é intensificar a redución das emisións dos gases causantes do cambio climático, algo que está claramente en perigo tras o abandono do Acordo de París polos EE. UU. A alarma da opinión pública ante feitos como os de Pedrógão, que poderíamos ter vivido calquera de nós nunha excursión de fin de semana, pode mitigar a irresponsabilidade de certas decisións políticas e contribuír a unha actitude máis proactiva por parte de empresas e cidadáns. Porén, non nos enganemos: o cambio climático xa está aquí e para quedarse e acentuarse nos próximos anos.

E iso lévanos ao segundo punto: é necesario tomarse moi en serio a adaptación ao cambio climático e en particular aos eventos extremos. «Non hai falta de competencia, nin de capacidade, nin de resposta», afirmaba o presidente de Portugal o domingo. Desgraciadamente todo semella indicar o contrario: as especies forestais preponderantes (eucalipto e piñeiro) convértense en bombas de reloxería nunha situación de cambio climático nestas latitudes, as estradas e as vivendas non contaban cos límites de seguridade que terían evitado a desgraza, os plans de emerxencia foron lentos e incompletos, cando non inexistentes... Todo fallou porque probablemente aínda non somos plenamente conscientes de que todo está a mudar con moita rapidez polo cambio climático.

Posiblemente non faga falta explicitar as leccións para o noso país, tamén moi vulnerable aos incendios forestais e ao cambio climático pola súa situación xeográfica e polas características socioeconómicas. Apuntemos, sen embargo, algunhas ideas forza neste terreo: debemos repensar seriamente, en termos de seguridade, as nosas políticas e especialización forestal; debemos esixir ás Administracións competentes e aos propietarios privados un escrupuloso respecto á limpeza e creación de marxes de seguridade de terreos forestais; debemos planificar adecuadamente infraestruturas e edificacións; e debemos contar con sistemas de alerta e emerxencias que respondan ás crises de forma inmediata. Non semellan tarefas imposibles porque contamos con estruturas administrativas e empresariais capaces de levalas a bo termo e os investigadores galegos poden contribuír a un maior coñecemento e cuantificación de riscos.

A Xunta de Galicia está comezando os seus traballos para concretar a estratexia de cambio climático e transición enerxética ao 2050: esperemos que Pedrógão serva de revulsivo para acertar no diagnóstico e solucións. E lembremos que este non é máis ca un dos moitos efectos extremos potencialmente asociados ao cambio climático.

Conoce toda nuestra oferta de newsletters

Hemos creado para ti una selección de contenidos para que los recibas cómodamente en tu correo electrónico. Descubre nuestro nuevo servicio.

Votación
16 votos

As leccións de Pedrógão