Panamá

Víctor F. Freixanes
Víctor F. Freixanes VENTO NAS VELAS

OPINIÓN

10 abr 2016 . Actualizado a las 05:00 h.

Pregúntalle Fedro a Sócrates, nun dos diálogos de Platón, sobre as mellores artes do discurso: as artes da persuasión e da argumentación, na procura da maneira máis eficaz de conmover as audiencias. ¿Como conquistar a vontade dos que nos escoitan? E responde Sócrates: «Buscando e dicindo a verdade. E que aqueles que nos escoitan saiban que certamente buscamos e dicimos a verdade». Van case 2.500 anos dende aquelas palabras de Sócrates. A Platón non lle gustaba a retórica, nin os sofistas, que eran os mestres da retórica clásica. Dicía que a retórica era a arte de convencer, á marxe de se se ten razón ou non na causa que se defende, e que os sofistas eran uns profesionais do negocio, dispostos a todo con tal de gañar cartos no ensino das artes da sedución.

Aristóteles, bastante máis práctico, advertía que a retórica é unha técnica e que, como tal, non é boa ou mala de seu, senón en función da causa á que se aplica. E aínda engadía máis: o segredo está na credibilidade de quen emite o discurso. Se se perde a credibilidade, se a audiencia deixa de crer na bondade ou na honestidade de quen emite o discurso, o sistema todo vén abaixo, coma un castelo cos alicerces de area. Van case 2.500 anos de tales reflexións, repito, e semella que seguimos a lle dar voltas aos mesmos lerios.

O problema das contas de Panamá, e doutras moitas contas activas nos chamados paraísos fiscais, non é tanto a súa legalidade como o que significan. Nas sociedades democráticas, ademais das cláusulas legais (toda lei leva agochada dentro a súa trampa, advertían os vellos), existen as chamadas figuras de referencia: actitudes, comportamentos públicos que serven de modelos de conduta e conforman, na practica, os valores éticos do corpo social. Vén ser o que tamén dicían os vellos: predicar co exemplo.