LUÍS VENTOSO
28 ago 2006 . Actualizado a las 07:00 h.A LINGUA é o cemento co que constrúen os literatos. E os nosos escritores teñen a obriga de empregar o galego normativo. É lóxico, pero ocasiona un problema creativo: esa lingua non ten un espello masivo na rúa. O galego real está mesturado co castelán, cos neoloxismos e cos anglicismos. Poñendo a orella en calquera conversa do pobo, escóitanse barbaridades como dicir «abuelo» en lugar de «avó» (imaxínense que en castelán a xente dixera «grandfather»). Non existe labrego que fale de «lapas», termo que tanto nos engaiola nestes días a xornalistas e políticos. No campo din «lume», ou «fogo». E dende logo, falta o primeiro galego real que diga «grazas», insólito invento que xamais lle escoitei aos meus avós, que naceron e morreron sen falar outra cousa que galego virxe. O claro fracaso da política de normalización lingüística do fraguismo (mellor dito: da non política), e a forza do castelán, fan que o galego de probeta e o galego da rúa non acaben de xuntarse. Danse así situacións curiosas. Cando un novo galegofalante chega a unha vila cativa e ponse a falar no bar co seu excelente normativo, os paisanos contéstanlle en castelán, porque non o recoñecen coma un dos seus. O problema literario da separación entre a lingua culta e popular haino en todos os idiomas. Pero no noso caso canta: nas novas novelas galegas ata os personaxes do lumpen falan como profesores de filoloxía ou locutores da TVG. O resultado é artificial, e ás veces, estraga as obras, que se volven pouco cribles. ¿Solución? Difícil. Agardar que xurda algún xenio de orella fina, capaz de reinventar o galego literario do século XXI para achegalo á vida. Converter unha lingua en liturxia permite mantela un tempo. Pero non nos enganemos: o galego acabará como o gaélico se non prende nos rapaces e queda nun cerimonial dos despachos. to